پرواز یوری گاگارین به فضا، نقطه عطفی بزرگ در تاریخ فناوری بشر

 

از زندگی بر روی درخت تا فتح فضا…

مریم فخیمی: به گفته اختر زیست‌شناسان، زندگی شبه انسان‌ها بر روی درخت‌ها آغاز شد، باتبدیل شدن جنگل‌های آفریقا به دشت، شبه انسان‌ها به حفر کوه‌ها و زندگی در غار روی آوردند. نزدیک به ۲۰ هزار سال از آن زمان سپری شده است. خیلی دقیق نمی‌دانیم که چه زمانی انسان دست از زندگی در غار کشید و جرات پیدا کرد تا از غارها خارج شود و جهان بیرون را کشف کند و قطعا نمی‌دانیم اولین گروهی که دست به این کار زد چه کسانی بودند و کجا این اتفاق افتاده است. اما واضح است که اگر چنین افرادشجاعی نبودند و دست به اکتشاف و شناخت زمین نمی‌زدند احتمالا اکنون ماهم اینجا نبودیم و هیچ پیشرفتی در حوزه دانش و فناوری حاصل نمی‌شد.اما دراین میان مردان و زنان شجاع و کنجکاو دیگری هم بودند که پا به خارج از مرزهای زمین گذاشتند. یکی از این افراد یوری گاگارین بود. نخستین انسانی که توانست به فضا سفر کند.این سفر خطرناک و پرهیجان در ۱۲ آوریل ۱۹۶۱ اتفاق افتاد. رویدادی که تغییر شگرفی در زندگی بشر و دیدگاه انسان ایجاد کرد.این سفرفضایی راه گشای انسان به مرزهای دور دست بود.

آغاز عصر فضا

بعد از جنگ دوم جهانی، اتحادجماهیر شوروی و ایالات متحده آمریکا، رقابت سختی برای فتح فضا داشتند. سازمان‌های فضایی هر دو کشور  در تلاش بودند به هرقیمتی که شده است در این رقابت پیروز شوند. هر دو کشور گام به گام و شانه به شانه یکدیگر در فضا پیشروی می‌کردند، اما در این میان سهم موفقیت‌های شوروی بیشتر بود؛ ارسال اولین ماهواره جهان به فضا و اعزام نخستین انسان به مدار زمین از مهمترین دستاوردهای شورو‌ی سابق بود. در آن دوران هدف سازمان‌های فضایی این دو کشور در فتح فضا بیشتر جنبه سیاسی داشت و فاقد اهداف علمی بود. اکنون ۵۶ سال از روزی که گاگارین فضا را فتح کرد می‌گذرد، اولین قدم‌های انسان در راهیابی‌ به فضا بسیار پیچیده و دشوار بود. اگرچه اکنون پیشرفت‌های بسیاری بدست آمده و سوانح فضایی بسیار کاهش یافته اما دست‌یابی به اعماق فضا همچنان چالشی بزرگ و هیجان‌انگیز برای بشریت است.

در سفراولین انسان به فضا چه گذشت؟

آغــاز پــرواز

پایگاه فضایی بایکونور قزاقستان ساعت ۶:۰۷ صبح: یوری گاگارین در کپسول  فضاپیمای وستوک-۱ آماده  رهسپار شدن به فضا بود، و با رمز پرواز «درخت سرو» به عنوان نخستین فضانورد جهان به  ۳۰۰ کیلومتری مدار زمین پرواز کرد. مداری که یوری گاگارین سوار بر وستک-۱ پیمود، مداری بیضی شکل بود که حداقل ۱۶۹ و حداکثر ۳۱۵ کیلومتر از سطح متوسط زمین فاصله داشت . متخصصان در مرکز کنترل پرواز با گاگارین در مدار زمین ارتباط داشتند. مدارگرد حامل یوری گاگارین پس از آنکه ۱۰۸ دقیقه با سرعت ۲۷۴۰۰ کیلومتر در ساعت، یکبار زمین را دور زد، اولین فضانورد جهان را به سلامت به زمین بازگرداند و بدینسان افتخاری بی‌نظیر برای یوری گاگارین و کشورش، اتحاد جماهیر شوروی سابق به ارمغان آورد. در حالی‌که گاگارین در مدار زمین پرواز می‌کرد، درجه نظامی او به افتخار موفقیتش از ستوانی به سرهنگی ارتقا پیدا کرد.
نخستین جمله‌هایی که گاگارین به زمین مخابره کرد :
«پرواز به خوبی ادامه دارد، دید خوبی دارم، من زمین را می‌بینم، خیلی زیبا است…»
مشهور است که گاگارین در حال اوج گرفتن به مدار زمین، آهنگ یک سرود میهن‌پرستانه روسی را زمزمه می‌کرده که «مام میهن می‌شنود» نام دارد. ابیات اول این سرود چنین است:
مام میهن می‌شنود                 مام میهن می‌داند
که فرزندش تا کجای آسمان‌ها پرواز کرده است

مشکل در فرود

اما چندی قبل از فرود مشکلی در مرحله ترمز به وجود آمد.کابل‌های اتصال دهنده کپسول به فضاپیما ازهم جدا نشدند و کپسول به حالت نیمه وصل به فضاپیما وارد جو زمین شد و باعث شد درهنگام ورود به جو زمین کپسول گاگارین دوران و تکان‌های شدیدی را متحمل شود که این موضوع حدود ده دقیقه ادامه داشت؛ تااینکه با سوختن کابل‌های اتصال، کپسول از سفینه جداشد.در این لحظات شتابی در حدود ۱۰ جی به گاگارین وارد شده بود و او وزنی معادل ده برابر وزن خود را تحمل کرده بود.

فــرود موفقیت آمیز

گاگارین پس از ۱۰۸دقیقه پرواز و یک دور گردش کامل به دور زمین، در منطقه ساراتوف فرود آمد. همسر یک جنگلبان محلی و نوه ۶ ساله‌اش اولین کسانی بودند که گاگارین را پس از فرود دیدند.
یوری گاگارین ماجرا را این گونه تعریف می‌کند:
«آن‌ها وقتی مرا با لباس و کلاه فضایی و چتر نجاتم دیدند، ترسیدند و عقب رفتند. من به آن‌ها گفتم نگران نباشید من هم مثل شما شهروند شوروی هستم، همین الان از فضا برگشتم و دنبال تلفن می‌گردم که به مسکو زنگ بزنم…»
گاگارین پس از تماس تلفنی با دفتر نیروی هوایی، پیامی به این مضمون فرستاد: «پیامی برای نیروی هوایی، ماموریت با موفقیت انجام شد، من فرود آمدم و حالم خوب است.ضرب دیدگی و شکست هم ندارم.» گاگارین

 شماره رمز ۲۵!

تا پیش از پرواز گاگارین، هیچ انسانی به فضا نرفته، خارج از جو زمین و در شرایط بی‌وزنی قرار نگرفته بود. پزشکان و روانشناسان نگران این بودند که فضانورد با ورود به مدار زمین و قرار گرفتن در بی‌وزنی از یک سو، و مشاهده فضای بیکران و کره زمین از سوی دیگر، تعادل روانی خود را از دست داده و دست به اقدامات غیرقابل پیش‌بینی بزند.
به همین دلیل فضاپیمای وستوک-۱ بگونه‌ای ساخته شده بود که تمام پرواز را بطور خودکار انجام دهد. تنها راه از کار انداختن کنترل خودکار و به دست گرفتن ناوبری فضاپیما، وارد کردن شماره رمز ویژه‌ – عدد ۲۵- بود که روی کاغذی نوشته شده و در پاکتی سربسته در داخل فضاپیما قرار داده شده بود.
کنترل دستی فضاپیما تنها در حالتی امکان داشت که فضانورد در حالت روانی مناسب قرار داشته، توان باز کردن پاکت، خواندن شماره رمز و وارد کردن آن شماره به سامانه ناوبری را داشته باشد.

مرگ تراژیک گاگارین

سرانجام در ۲۷ مارس ۱۹۶۸، گاگارین ۳۴ ساله، به همراه مربی پروازش در جریان یک پرواز تمرینی با هواپیمای میگ که بسیار مورد علاقه وی بود، دچار سانحه شد و سقوط کرد و هر دو سرنشین آن کشته شدند.

از سفر گاگارین تا پرتاب اولین شاتل

۲۰ سال پس از سفر یوری گاگارین به فضا، سازمان فضایی آمریکا، ناسا، اولین شاتل خود را از پایگاه فضایی کندی به مدار زمین پرتاب کرد که در طی آن شاتل فضایی کلمبیا با ۲ خدمه اولین پرواز آزمایشی خود را به دور زمین انجام داد. در این ماموریت ۲ روزه، شاتل کلمبیا ۳۷ بار به دور زمین گردش کرد. این اولین پرواز سرنشین دار نسل جدید فضاپیماهای آمریکا و در واقع تست گذر شاتل از اتمسفر بود.

جشن جهانی “شب یوری”

۵۶ سال از این رویداد بزرگ تاریخ بشر سپری شده و نزدیک به ۱۶ سال است که علاقمندان به نجوم و دانش فضایی این رویداد را با عنوان «شب یوری» گرامی می‌دارند.این روز همچنین روز فضانوردی نیز نامیده می شود. اولین بار در سال ۲۰۰۱ سه منجم آماتور اروپایی اولین مراسم شب یوری را برگزار کردند و بعد ازاین تاریخ بود که این مراسم به طور رسمی در نزدیک به ۳۰۰ کشور جهان گرامی داشته می‌شود و نزدیک به ده سال است که مراسم شب یوری در ایران هم برگزار می‌شود.
اهداف این جشن جهانی “جلب توجه عموم به اهمیت فضا”، ” آشنایی با ماموریت‌های فضایی” و ” مرور خاطرات سفر نخستین انسان به فضا” است.

تصاویر: از پرواز تا فرود

vostok 1 integration

vostok 1

vostok 1%20(1)

vostok 1 erection

vostok 1 pad

pb 110412 yuri jm 10

vostok 1 landing

thesovietera

Gagarin Capsule

کپسول زیستی وستوک-۱

یادمان گاگارین در محل فرود کپسول وستوک-۱

Gagarin field Save Save SaveSaveSaveSave

نوشته‌های که ممکن است علاقه‌مند باشید :
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.