پسا‌‌برجام فضا را از دسترس خارج کرد

یکی از حوزه‌های فناوری آتی که آینده بشریت را به خود گره می‌زند، مبتنی بر حوزه هوافضا است. این تکنولوژی با حرکت در مرزهای دانش، به سمت سایر صنایع و علوم حرکت می‌کند و کشورها را ملزم می‌سازد با تسلط در این حوزه علاوه بر اقتدار‌آفرینی و کسب غرور ملی، ‌آینده خود را در حوزه‌های صنعتی هم رقم بزنند.  فزاینده‌ترین نرخ تولید ثروت در نگاه اقتصادی و بهره‌مندی این تکنولوژی در سایر صنایع از نظر فناوری نشان از اهمیت توجه و سرمایه‌گذاری‌های خرد و کلان در این حوزه دارد و در چند سال اخیر موجب شده کشورها برای ثبت نقاط مداری در فضا بسیار تلاش کنند چنانچه امروز اگر شاهد فعالیت‌های اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته در زمینه خدمات و کاربرد‌های فضایی هستیم، حاصل ۵۰ سال سرمایه‌گذاری و تجربه در این مسیر است.  راهی که برای ما نیز قابل اهمیت و باور بوده اما به‌رغم حرکت مثبت و رو به جلوی «پروازها به سوی ثریا» طی سال‌های قبل، در دولت فعلی قفلی محسوس بر آن خودنمایی می‌کند.

ایران که تا دیروز به عنوان کشوری دارای سه نقطه مداری در فضا بود، امروز به دلیل عدم استفاده، دو نقطه را از دست داده است و هم‌اکنون نیز برای حفظ یک نقطه باقی مانده جز انفعال، توسل به سایر کشورها (خرید ماهواره دیروز از فرانسوی‌ها – امروز از روسیه) و سرمایه گذاری‌های غیربومی، تلاش بیشتری دیده نمی‌شود.

این در حالی است که بر اساس سند هوافضا، ایران تا سال ۱۴۰۴ علاوه بر انجـام مأموریت‌هـای فضایی سرنشـین‌دار و قراردادن انسـان در مدار، باید بـه قطب منطقـه‌ای و دارای جایگاه برجسـته جهانی در حوزه هوایی و هوانوردی تبدیل شود و رهبر معظم انقلاب نیز با نگرانی از خمودگی‌های موجود در این زمینه در دیدار مهرماهی نخبگان علمی جوان کشور با ایشان، گزارش‌های موجود درباره‌ کند شدن یا توقف طرح‌های کلان تحقیقاتی در عرصه‌های مهمی همچون هوافضا، ماهواره، هسته‌ای و برخی زمینه‌های دیگر را مایه‌ نگرانی خواندند و تأکید کردند: «مسئولان توجه کامل کنند که این‌گونه طرح‌های مهم مطلقاً نباید کند، نیمه‌تعطیل یا متوقف شود، زیرا با ایجاد خسارت علمی، دانشمندان جوان را مأیوس می‌کند و این خطر بسیار بزرگی است.»

اما به رغم تأکیدات صریح معظم‌له در این زمینه، تعلیق فعالیت‌های فضایی ایران در چند سال اخیر، وقفه در نقشه‌های پیشنهادی و عدم برنامه‌ریزی مدون برای جذب دانش‌آموختگان موجب شد برخی کشورهای حاشیه خلیج ‌فارس مثل امارات در پوشش برنامه گردشگری فضایی (دستور کار تا سال ۲۰۵۲) بسیاری از متخصصان ایرانی را با حقوق‌های ۱۰ تا ۱۵ هزار دلاری جذب کنند.

در این میان وزارت ارتباطات به عنوان سُکاندار فعالیت‌های فضایی ایران، بسیاری از نقشه‌ها را در جیب خود گذاشته است که شاید به دلیل جابه‌جایی متعدد کت و شلوار‌ها برای مراودات غیر‌ضروری و غیر‌مرتبط کاری شخص وزیر است که این نقشه‌ها جابه‌جا و گم می‌شود و فعالیت‌های پویا در زمینه صنعت فضایی کشور متوقف شده است.
جالب این است سکانداری که بدان اشاره کردیم اتفاقاً به دستان دولت یازدهم در همان ابتدای شروع به کار دستخوش تغییر و تحولات شد و به طور کلی ساختار سازمان فضایی را به هم ریخت و دلیل این تحول نازل را هم مبتنی بر این موضوع دانستند: «توجهی که شایسته این سازمان است صرف نمی‌شد.»
آیا دولت تدبیر و امید که داعیه‌دار بی‌توجهی به این سازمان بود، امروز بهایی به فعالیت‌ها در این حوزه داده است؟

چه کسی دلایل نامعلوم بر زمین ماندن و پرتاب نشدن شش ماهواره تحقیقاتی را به‌رغم تکمیل مراحل، صفر شدن بودجه، پروژه اعزام انسان به فضا، بازنگشتن و تصفیه ۲۰ نفر از بورسیه‌های پژوهشگاه فضایی به کشور چین، ‌از دست دادن دو نقطه ‌مداری ایران در فضا، عدم اختصاص بودجه مناسب و عدم واگذاری پروژه بزرگ و سیستمی و… را معلوم می‌کند؟
برنامه‌هایی که همزمان با تغییر و تحولات سازمانی (شما بخوانید سیاسی) جهت استفاده گسترده‌تر از این دانش توسط دولتی‌ها وعده داده شده بود، دقیقاً چه زمانی اجرایی می‌شود؟
همین دلایل کافی نیست تا با قبول پذیرفتن شکست مذاکرات چندین ساله و بتن‌ریزی در پیشرفت‌های ایران، بحث‌ها و شبهات برجامی درباره پذیرفتن محدودیت‌ها در قالب برجام برای پرتاب‌های فضایی بار دیگر زنده شود و آنچه دیروز مذاکره‌کنندگان به صورت مکرر تکذیب می‌کردند را امروز زیر سؤال ببریم؟!

منبع جوان آنلاین
نوشته‌های که ممکن است علاقه‌مند باشید :
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.