سالی که گذشت از نگاه اسپاش؛ فراز و فرودهای بخش فضایی ایران (۱)

0 504

بخش فضایی ایران طی سالی که گذشت فراز و فرودهای بسیاری داشت که مهمترین آن تغییر مدیریت سازمان فضایی ایران و منصوب شدن مرتضی براری به جای محسن بهرامی بود. مرتضی براری با دیدگاهی مبتنی بر توسعه اقتصاد فضایی وارد شده و تلاش دارد تا بخش خصوصی را در این حوزه فعال کند.  پایگاه تحلیلی خبری اسپاش تلاش کرد تا   آخرین اخبار و تحلیل‌ها  درباره بخش فضایی ایران  را به اطلاع مخاطبین خود برساند. در ادامه مروری داریم بر خلاصه مهمترین خبرهای منتشر شده توسط اسپاش در این زمینه  طی سال ۹۶. با کلیک بر روی عنوان خبر می‌توانید درباره آن  بیشتر بخوانید. استفاده از تصاویر تولید شده در اسپاش با ذکر عنوان اسپاش مانعی ندارد.

فراز و فرودهای پژوهشگاه هوافضا در دولت تدبیر و امید

به مناسبت روز ملی فناوری فضایی و همچنین فرا رسیدن ایام مبارک دهه ی فجر انقلاب اسلامی، مصاحبه ای با دکتر فتح الله امی، رییس پژوهشگاه هوافضای
وزات علوم،تحقیقات و فناوری ترتیب داده شد. در این گفت و گوی گرم و صمیمی
از اتفاقات و روند چند سال اخیر پژوهشگاه هوافضا، صحبت آغاز شد و از پیگیری
موضوع ارسال انسان به فضا توسط جمهوری اسلامی ایران ،سخن به میان آمد. در
ادامه این گفتگوی بی‌پرده را می‌خوانید….
 

نیاز ایران به مخابرات ماهواره‌ای تا سال ۲۰۳۱ تضمین شد

محمدهمایون صدر  اظهار داشت: ماهواره های مخابراتی بدر ۵ و بدر ۷ پروژه ای است که ایران با ماهواره «عرب ست»
دارد و در یک مقطعی اجرا شده و بخشی از آن متعلق به ایران است. روی این
ماهواره، امکانات مخابراتی قرار دارد و برنامه های صدا و سیما از طریق آن
پخش می شود.وی گفت: ماهواره بدر ۵ به شکل ماهواره ۱۰۰ درصدی متعلق به ایران
نیست اما بخشی از آن متعلق به ایران است و طی یک چارچوب قراردادی و در
تمدید آن، پروژه ماهواره ای بدر ۷ کلید خورده است. در این پروژه، بخش
مخابراتی مربوط به ایران در این ماهواره تا سال ۲۰۳۱ تضمین شده است.صدر
تاکید کرد: اما ما به دنبال این هستیم که ماهواره مخابراتی را به صورت ۱۰۰
درصد متعلق به ایران داشته باشیم که این امکان وقتی تحقق پیدا می کند که
هدف ما در کنترل کامل این ماهواره از خاک ایران، محقق شود که البته مذاکرات
آن مقداری پیچیده است.
معاون سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: مذاکرات خیلی زیادی با اپراتورهای
بین المللی فضایی برای خرید ماهواره مخابراتی ایرانی انجام شده است که اگر
شرایط تامین شود، می توانیم قرارداد این پروژه را امضا کنیم اما زمان برای
آن مشخص نیست.به گفته وی سیاست مجموعه فضایی کشور این است که همزمان با
بومی سازی یک سری پروژه های فضایی، دو ماهواره ملی را برای ماموریت تامین
نیازها تا فعال شدن پروژه های داخلی و سرانجام گرفتن آنها داشته باشد که در
این زمینه ماهواره سنجشی خریداری شده و کارش رو به اتمام است و تا ۳ سال
دیگر ما شاهد داشتن ماهواره سنجشی کاملا متعلق به ایران خواهیم بود. اما در
خصوص خرید ماهواره مخابراتی متعلق به ایران، به زمان بیشتری نیاز است……

 

جایگاه ضعیف اقتصاد فضایی در سندجامع توسعه هوافضا

دکتر محمد فرشچی استاد دانشکده‌ی مهندسی هوافضای دانشگاه صنعتی شریف
در نشست شانزدهمین کنفرانس هوافضای کشور اعلام کرد:نسبت به برنامه‌ی
ده‌ساله به‌عنوان یک برنامه‌ی بلندمدت معترض هستم. به نظرم برنامه‌ی
ده‌ساله به‌خصوص در حوزه‌ی فضایی نه‌تنها یک برنامه‌ی بلند نیست بلکه حتی
برنامه‌ای میان‌مدت هم محسوب نمی‌شود.همچنین اعتقاددارم که سند جامع
توسعه‌ی هوافضای کشور اهداف خوبی را مطرح کرده است و درواقع سیستم‌ها و
نیازهای مختلفی را بیان کرده است.ولی بااین‌وجود این سند جامع یک‌چشم انداز
مناسب و برنامه‌ی بلندمدت قوی را شامل نمی‌شود، چراکه درنهایت به یک سری
محصولات می‌رسد.اصلاً مشخص نیست که هنگامی‌که کشور به این محصولات دست پیدا
کند، برای این محصولات چه برنامه‌ای باید اجرا شود و حتی پس‌ازاین محصولات
، چه چیزهایی نیاز است.پس بنده با جامعیت سند جامع مشکل‌دارم.”……..

حمایت از بخش خصوصی آشی که یا شور می‌شود یا بی‌نمک

حمایت از بخش خصوصی کلیدواژه‌ای است که نه تنها در صنعت فضایی کشورمان
به کرات مورد استفاده مدیران دولتی قرار می‌گیرد؛ بلکه برای سایر مدیران
دولتی در بخش‌های صنعتی دیگر نیز کاربردهای فراوانی دارد. اما با وجود
صحبت‌ها و تلاش‌هایی که در این زمینه انجام می‌شود، بنا به نظر کارشناسان
تا کنون روش‌های حمایتی از کارآیی چندانی برخوردار نبوده‌اند. شواهد نشان
می‌دهد این حمایت‌ها گاهی چنان دست و دلبازانه بوده که با وجود عدم تولید
خروجی مشخص، شامل حال مجریان شده است و گاهی نیز چنان تنگ نظرانه در نظر
گرفته شده که حتی با وجود تحویل محصول فناورانه و مورد تایید، کارفرمایان
دولتی از پرداخت به موقع حقوق مجریان خودداری کرده‌اند……

به اهداف مشخص شده در افق فضایی 1404 نخواهیم رسید

محمد فرشچی استاد دانشکده‌ی مهندسی
هوافضای دانشگاه صنعتی شریف در شانزدهمین کنفرانس هوافضای کشور اعلام
کرد:”باوجوداینکه در بخش فضایی ما توانمندی بسیار زیادی توسعه داده‌ایم ولی
متأسفانه نتیجه‌ای که هم‌اکنون قابل‌دسترس هست، باهدف چشم‌انداز فضایی
1404 هماهنگی ندارد.

این بدان معناست که به هیچ‌یک از اهدافی
که در سند جامع توسعه‌ی هوافضای کشور مشخص‌شده است، تا سال 1404 دست پیدا
نخواهیم کرد که شاید این مسئله به مدیریت منابع و هدف‌گذاری برمی‌گردد.
تمام اهدافی که در این سند مطرح است ازجمله مخابراتی، سنجشی، ناوبری و…
به دسترسی مطمئن،ارزان و تکرارپذیر به فضا وابسته است. یعنی بدون دسترسی به
فضا هیچ‌کدام از این اهداف عملی نیستند، به همین دلیل پیشرفت برنامه‌ی
فضایی کشور به‌طور قابل‌توجهی در مسئله‌ی پرتابگرها متمرکز است و آن اهمیتی
که پرتابگرها دارند، ماهواره‌ها ندارند.” 

محمد فرشچی که در نشست سند جامع توسعه هوافضای کشور و نقشه راه فناوری سخن
می‌گفت، بیان داشت:”باید نگاهمان را نسبت به فضا از این چیزی که هست،خیلی
گسترده‌تر بکنیم. برای مثال، بعد از جنگ جهانی اول هواپیماها مصرفی به‌جز
مصرف نظامی نداشتند. اما در یک بازه‌ی نزدیک به ده سال به‌طور ناگهانی
جنبه‌ی تجاری پیدا کردند و قسمتی از حمل‌ونقل بین‌المللی شدند. به نظر من
صنعت فضایی هم در حال طی این فرآیند هست. شاید تا حتی چند سال پیش به بخش
فضایی با یک دیدگاه نظامی،امنیتی و سوق‌الجیشی نگاه می‌شد اما در حال حاضر
در سطح دنیا نگاه به فضا تغییر کرده است. با این وجود متأسفانه ما هیچ
بهره‌ای از این تغییر نگاه و تجاری شدن، نبردیم و در سند جامع و نقشه راه
هوافضای کشور دیده نشده است.”…….

برنامه فضایی ایران در سنگلاخ‌های مدیریتی

توسعه فضایی در کشور موضوعی چالش‌برانگیز است که کارشناسان نظرات متفاوتی درباره آن اظهار می‌کنند. مهران میرشمس، استاد دانشکدهٔ مهندسی هوافضای دانشگاه خواجه نصیر،
در میزگرد بررسی سند جامع توسعهٔ هوافضای کشور و فناوری فضایی که طی
شانزدهمین کنفرانس بین‌المللی انجمن هوافضا برگزار شد؛ صراحتاً اعلام کرد
که به عقیده وی حجم فعالیت‌های فضایی کشور کم شده است. وی همچنین در
صحبت‌های خود برنامه فضایی کشور را به بوته نقد گذاشت و مهم‌ترین مشکلات آن
را از دیدگاه خود ذکر کرد. به گفته وی عدم تخصیص منابع کافی، عدم وجود
مدیریت پایدار، ساختار نامناسب نهادها و تعامل بین‌المللی ضعیف از مشکلات
زیربنایی برنامه فضایی کشور است که می‌بایست از میان برداشته شوند. میرشمس مهم‌ترین مسئله در برنامه فضایی کشور را عدم تخصیص منابع، متناسب با
جنس فعالیت‌های فضایی می‌داند و می‌گوید: “کشور هند در سال 2016 دو
میلیارد دلار برای فناوری فضایی خود هزینه صرف کرد که مبلغ معادل آن نزدیک
به هشت هزار میلیارد تومان است. این در حالی است که در سال 95، برای حوزهٔ
فضایی کشور بودجه‌ای زیر 200 میلیارد تومان در نظر گرفته شد.”……

 

احداث سایت فضایی چابهار بودجه ی 50 سال آتی فضایی کشور را می طلبد

یک مقام بلندپایه فضایی ایران در وزارت دفاع، ساخت پایگاه جدید فضایی
چابهار را امری دشوار به‌حساب آورد و بیان داشت:”احداث سایت فضایی چابهار
در برنامه‌ی ده‌ساله‌ی اول فضایی نبود و بعداً به نحوی به آن اضافه شد.
منتهی من به‌عنوان یک کارشناس فضایی اعتقادم این است که اگر در حال حاضر
برنامه‌ی سایت چابهار را دنبال کنیم، انحراف شدید دیگری از اهداف و
برنامه‌ی فضایی پیش می‌آید به دلیل آن‌که حداقل باید بودجه‌ی 50 سال آینده
فضایی کشور را برای ساخت و تجهیز زیرساخت‌های این سایت فضایی استفاده
کنیم.” 
این مقام مسئول نداشتن امکانات و فقدان زیرساخت‌های لازم را از مشکلات عدم
پیشرفت در ساخت سایت چابهار دانست و گفت:”اگر قرار باشد تا در سایت چابهار
ماهواره‌بر مدار زمین آهنگ (GEO) ساخته شود، می‌بایست چند برابر امکاناتی
که در حال حاضر در پایتخت داریم را در چابهار ایجادِ کرده و بسازیم. همچنین
اگر قرار باشد تا در تهران ساخته و سپس به آنجا انتقال دهیم، باید
زیرساخت‌ها و شرایط حمل‌ونقل مناسب برای انتقال یک ماهواره‌بر 200 تنی را
فراهم کنیم و از طرفی تجهیزات و امکانات لازم جهت جابجایی 150 تن سوخت را
به سیستان و بلوچستان فراهم کنیم، که در حال حاضر چنین زیرساخت‌هایی در
کشور وجود ندارد.”
وی مانع اصلی بر سر راه سایت چابهار را، نبود بودجه‌ی کافی و مناسب برشمرد و
اظهار کرد:”به‌طورکلی طرح احداث سایت چابهار طرح خوبی است ولی به‌شرط
تأمین اعتبارات. متأسفانه بودجه‌ی ما حتی برای تسطیح زمین،دیوار کشیدن و
برج نگهبانی زدن کفایت نمی‌کند. بودجه‌ی تعریف‌شده در برنامه‌ی ده‌ساله‌ی
اول فضایی برای وزارت‌های دفاع و ارتباطات روی‌هم 1.8 میلیارد دلار برای ده
سال بوده است، که طی سال‌های 86 الی 88 بخشی از آن پرداخت‌شده ولی از سال
88 به بعد بودجه‌ای از دولت بابت بخش فضایی دریافت نکرده‌ایم.”……..

با اشتراک گذاری مطلب از اسپاش حمایت کنید
https://espash.ir/?p=6081
مطالب پیشنهادی اسپاش
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها