نجوم چیست؟

 مریم فخیمی: انسان‌ها از روزی که پای بر زمین نهادند به سوی آسمان چشم دوخته بودند و با کنجکاوی در پی کشف مفهوم و نظم جهان پیرامون بودند. اگرچه جابجایی صور فلکی (الگوهایی از ستارگان که در آسمان شب قابل تشخیص هستند) ساده‌ترین راه برای شناخت آسمان بود، نقشه و زمان رویدادهای آسمانی دیگری مانند گرفت‌ها و حرکت سیاره‌ها نیز مشخص شده بود.

تعریف نجوم

اخترشناسی مطالعه خورشید، ماه، ستاره‌ها، سیارات، دنباله‌دارها، گاز، کهکشان‌ها، گرد و غبار و سایر اجسام و پدیده‌های فضایی است. در برنامه تحصیلی دانش آموزان، ناسا به زبان ساده نجوم را “مطالعه ستاره‌ها، سیارات و فضا” تعریف می‌کند. اخترشناسی و طالع بینی از لحاظ تاریخی مرتبطند، اما طالع‌بینی یک علم نیست و با نجوم هیچ ارتباطی ندارد. این مقاله درباره تاریخ نجوم و زمینه‌های مرتبط با آن، از جمله کیهان‌شناسی است.

از لحاظ تاریخی، نجوم (اخترشناسی) بر مشاهدات اجرام آسمانی تمرکز داشته و قرابت نزدیکی با اخترفیزیک دارد. به طور خلاصه، اخترفیزیک شامل مطالعه ویژگی‌های فیزیکی، تمرکز بر رفتار، خواص و حرکت اجرام سماوی خارج از زمین است. با این حال، نجوم مدرن شامل عناصر بسیاری از حرکات و خصوصیات این اجرام است و امروزه هر دو اصطلاح (اخترشناسی و اخترفیزیک) اغلب استفاده می‌شود. اخترشناسان مدرن تمایل دارند نجوم به دو بخش تقسیم شود؛ نظری و رصدی.

نجوم

اخترشناسی رصدی بر مطالعه مستقیم ستاره‌ها، سیارات، کهکشان‌ها و سایر اجرام سماوی تمرکز دارد. اخترشناسی نظری علم مطالعه اجرام فلکی و پدیده‌های آن بوسیله مدل‌های علوم فیزیک و شیمی است.

برخلاف دیگر علوم، اخترشناسان قادر به مشاهده کامل زندگی یک جرم آسمانی از زمان تولد تا مرگ نیستند. عمر جهان، ستارگان و کهکشان‌ها، میلیون‌ها سال به طول می‌انجامد. در عوض، ستاره‌شناسان باید مراحل مختلف تحول این اجرام را بررسی کنند تا اطلاعات دقیقی درباره چگونگی شکل‌گیری، تحول، تکامل و مرگ آن‌ها بدست آوردند.

بنابراین، نجوم نظری و رصدی باید باهم ترکیب شوند، زیرا دانشمندان نظری از داده‌ها برای شبیه‌سازی استفاده می‌کنند، در حالی که رصدها برای تأیید مدل‌ها یا برای نشان دادن اینکه مدل‌ها نیازمند تغییرند کاربرد دارند. اخترشناسی شامل چند زیرمجموعه است که دانشمندان را قادر می‌سازد روی موارد و پدیده‌های خاصی متمرکز شوند.

۱. سیاره‌شناسان (یا دانشمندان علوم سیاره‌ای) بر رشد، تکامل و نابودی سیارات متمرکزند. در حالی که اکثرا دنیای درون منظومه‌شمسی را مطالعه می‌کنند، برخی از پژوهشگران از سیارات فراخورشیدی برای مطرح کردن فرضیه‌هایشان استفاده می‌کنند. طبق نظر دانشگاه کالج لندن، دانش سیاره‌شناسی مجموعه‌ای از علوم چون نجوم، زمین شناسی، فیزیک فضایی، زیست شناسی، شیمی و علوم جوی است.

۲. ستاره‌شناسان به بررسی ستاره‌ها، سیاهچاله‌ها، سحابی‌ها، کوتوله‌های سفید و ابرنواخترها می‌پردازند. تمرکز ستاره‌شناسی بر فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی است که در کیهان رخ می‌دهد.

۳. اخترشناسان خورشید وظیفه تجزیه و تحلیل یک ستاره یعنی خورشید را برعهده دارند. با توجه به اعلام ناسا، قدر و کیفیت نور خورشید در بازه زمانی متغیر از میلی ثانیه تا میلیاردها سال متفاوت است. درک این تغییرات می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا بفهمند چگونه زمین تحت تاثیرخورشید است. همچنین مطالعه خورشید در درک فعالیت ستاره‌های دیگر کاربرد دارد. چرا که تنها ستاره  بسیار نزدیک به ما است و قادریم اطلاعات مربوط به سطح آن را بدست آوریم.

نجوم

۴. کیهان‌شناسان تمامیت جهان، از تولد کیهان در اثر انفجاربزرگ تا تکامل فعلی و مرگ آن را مطالعه می‌کنند. نجوم اغلب (و نه همیشه) به موارد مشخص و قابل رصد می‌پردازد، در حالی که کیهان شناسی معمولا شامل خواص گسترده‌ای از جهان و چیزهای ناشناخته چون نظریه ریسمان، ماده تاریک، انرژی تاریک و جهان‌های چند بعدی است.

۵. استرومتری شاخه قدیمی‌تر نجوم و مطالعه موقعیت و حرکت ستارگان، ماه و سیارات است. محاسبات دقیق این حرکات به ستاره‌شناسان اجازه می دهد تا تولد و تکامل سیارات و ستاره‌ها را مدل سازی کرده و رویدادهای آسمانی چون بارش‌های شهابی و ظهور دنباله‌دارها را پیش‌بینی کنند. طبق نظر انجمن سیاره‌شناسی، استرومتری قدیمیترین روش استفاده‌شده برای تشخیص سیارات فراخورشیدی است، هر چند که روشی دشوار است.

منجمان قدیمی صور فلکی را ابداع کردند و تلاش داشتند با ساماندهی آن‌ها حرکت اجرام آسمانی را پیشبینی کنند. این صورفلکی به مردمان در گذشته کمک می‌کرد تا تغییر فصول را تشخیص دهند. حرکت ستارگان و  دیگر اجرام آسمانی در سراسر جهان بررسی می‌‌شد، اما در چین، مصر، یونان، بین النهرین، آمریکای مرکزی و هند بیشتر مورد توجه بود.

تصویری که اغلب از یک منجم داریم، فردی است تنها که در تاریکی شب در کنار تلسکوپش مشغول کاوش در آسمان است. در واقع، امروزه بخش اصلی اخترشناسی به رصد با تلسکوپ‌های پیشرفته زمینی یا فضایی و مطالعه داده‌ها و تصاویر دریافتی از این ابزارها اختصاص دارد.

از زمان ظهور عکاسی، و به ویژه عکاسی دیجیتال، اخترشناسان تصاویر شگفت‌آوری از فضا ارائه داده‌اند که نه تنها باعث پیشرفت علم است، بلکه مردم عادی را نیز جذب می کند. اخترشناسی و برنامه‌های فضایی به مطالعه سیاره زمین نیز کمک می‌کنند، زمانی که ماموریت‌های فضایی به مقصد مدار زمین یا ماه یا فراتر از آن انجام می‌شوند تصاویر خارق‌العاده‌ای از زمین در اختیار ما قرار می‌دهند.

منبع spacewar
نوشته‌های که ممکن است علاقه‌مند باشید :
بدون نظر
  1. مناسب می گوید

    مناسب من برای یک تحقیق می خواهم

  2. خیلی طولانی است می گوید

    اه من برای یه صفحه میحواهم با توصیح خیلی طولانین

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.