مراسم روز فناوری فضایی برگزار شد؛ روایت تحقیر خارجی ها و پرتاب تاریخی «امید»
در جریان این مراسم، سه پروژه راهبردی فضایی کشور در حوزههای زیرساخت، ارتباطات و تصویربرداری ماهوارهای افتتاح و رونمایی شد. مهدی نصیری سروی، معاون پژوهشکده فضایی، در این مراسم با اشاره به روند شکلگیری و توسعه فعالیتهای فضایی ایران، این مسیر را به سه دوره تقسیم کرد و دوره نخست، از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴، را «دوره یادگیری» نامید.
وی توضیح میدهد: «در آن زمان، چند استاد دانشگاه به همراه تعدادی دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری در یک سوله دور هم جمع شدند و اعلام کردند که قصد دارند ماهواره بسازند. واکنشها اغلب همراه با تمسخر بود و بسیاری میگفتند این افراد برای خودشان یک ناندانی درست کردهاند.»
همکاریهای نافرجام و رفتار تحقیرآمیز خارجیها
نصیری با اشاره به پروژه «زهرا (سلاماللهعلیها)» بهعنوان نخستین پروژه فضایی کشور میگوید: «پس از طراحی دو ماهواره، برای ساخت ماهواره سوم با طرفهای هندی وارد قرارداد شدیم، اما با فشار رئیس رژیم صهیونیستی در آن مقطع، آنها همکاری را متوقف کردند.»
وی همچنین به تجربه همکاری با روسیه در پروژه «سینا» اشاره و اضافه میکند: «زمانی که فناوری در اختیار نداشته باشی، طرفهای خارجی بدترین نوع رفتار را با تو دارند. ما را در مسافرخانههای درجه سه اسکان میدادند و حتی اجازه نمیدادند از ماهوارهای که متعلق به خودمان بود عکسبرداری کنیم. مجبور شدم دوربین را در جیبم پنهان کنم و بهصورت اتفاقی چند عکس بگیرم.»
پرتاب «امید» و تغییر نگاه جهانی
معاون پژوهشکده فضایی با بیان اینکه پس از این تجربیات به این جمعبندی رسیدند که «خارجیها هیچچیز به ما نمیدهند»، میگوید: «همین نگاه باعث شد تصمیم به ساخت ماهواره بومی «امید» گرفته شود.»
وی ادامه میدهد: «زمانی که اعلام کردیم قصد داریم ماهواره امید را با ماهوارهبر سفیر پرتاب کنیم، طرفهای روسی ما را به تمسخر گرفتند. حتی رئیس آنها، گورلوف، به ابراهیمی گفت برود در اتاق بنشیند.»
نصیری اضافه میکند: «اما زمانی که ماهواره امید به فضل الهی با موفقیت پرتاب شد و در مدار قرار گرفت، همان مقام روسی گفت: به احترام دانشمندان فضایی ایران، کلاهم را برمیدارم. از آن روز به بعد، ادبیات آنها نسبت به ایران تغییر کرد.»
وی با یادآوری اینکه حتی مدیر پروژه امید نیز شانس موفقیت را تنها ۲۰ درصد برآورد کرده بود، میگوید: «امید، خدا را به مدار برد. پس از این موفقیت، ۱۴ بهمن ۱۳۸۷ بهعنوان روز ملی فناوری فضایی نامگذاری شد و ایران به جمع کشورهای صاحب فناوری فضایی پیوست.»
از آرزو تا واقعیت
این مقام فضایی با اشاره به پیشرفتهای امروز صنعت فضایی کشور اظهار میکند: «روزی آرزو داشتیم فقط به مرحله آزمایش برسیم، اما امروز سه ماهواره بومی با دوربینها و زیرسامانههای کاملا ایرانی در اختیار داریم.»
نصیری ادامه میدهد: «در گذشته، شرکت میتسوبیشی ژاپن حتی یک راکتور صنعتی به ما نمیداد، اما امروز دوربینهای ماهوارهای مجهز به فناوری هوش مصنوعی در اصفهان طراحی و ساخته میشوند.»
هشدار درباره خصوصیسازی صنعت فضایی
وی در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر اینکه حدود ۸۵ درصد صنعت فضایی کشور همچنان در اختیار دولت است، هشدار میدهد: «اگر میخواهیم در عرصه جهانی حرفی برای گفتن داشته باشیم، راهی جز حرکت به سمت شرکتهای دانشبنیان وجود ندارد. ناسا و کشورهای اروپایی نیز به این نتیجه رسیدهاند.»
نصیری خاطرنشان میکند: «در صورت غفلت، استعمار فضایی بار دیگر تکرار خواهد شد. امروز فضا عملا در اختیار شرکتهایی مانند آمازون و اسپیسایکس قرار گرفته است.»