افشین: معاونت علمی از تولید بار اول سه ماهواره ملی حمایت می کند
حسین افشین روز شنبه ۱۱بهمن۱۴۰۴ و در آستانه روز ملی فناوری فضایی، ضمن بازدید از یک شرکت دانشبنیان فعال در حوزه ساخت ماهوارههای ملی با کاربردهای تصویربرداری و مخابراتی، از حمایت این معاونت برای تولید بار اول سه ماهواره ملی توسط یک شرکت دانشبنیان در قالب همکاری مشترک با سازمان فضایی کشور خبر داد.
این بازدید با هدف بررسی دستاوردهای بخش خصوصی در صنعت فضایی کشور و ارزیابی روند توسعه منظومههای ماهوارهای بومی انجام شد و در جریان آن، حمایت معاونت علمی از ساخت سه ماهواره ملی در قالب قرارداد «تولید بار اول» به تصویب رسید.
حمایت از تولید بار اول سه ماهواره بومی
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با اشاره به حمایت هدفمند دولت از توسعه صنعت فضایی با نقشآفرینی شرکتهای دانشبنیان میگوید: «امروز صنعت فضایی بهعنوان یکی از پیشرانهای راهبردی اقتصاد دانشبنیان، نقشی کلیدی در اقتدار ملی، توسعه فناوریهای پیشرفته، ایجاد اشتغال تخصصی و حضور موثر در زنجیره ارزش جهانی ایفا میکند.»
افشین اضافه میکند: «بر همین اساس، دولت با تمرکز بر تجاریسازی فناوریهای فضایی، توسعه ماهوارههای بومی، تقویت زیستبوم نوآوری و افزایش مشارکت بخش خصوصی، برنامهریزی منسجمی را برای شتابدهی به این حوزه در دستور کار قرار داده است.»
رییس بنیاد ملی نخبگان همچنین از انعقاد قراردادهای تولید بار اول با این شرکت دانشبنیان خبر میدهد و میگوید: «دو ماهواره کوثر نسخه ۱.۶ و یک ماهواره کوثر نسخه ۱.۷ با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری ساخته میشوند و با پشتیبانی سازمان فضایی کشور در مدار قرار خواهند گرفت. این سه ماهواره گام نخست برای تکمیل فناوریهای کلیدی مورد نیاز جهت شکلگیری منظومه ماهوارهای بومی در مقیاس بزرگتر به شمار میروند.»
از تیم دانشجویی تا بازیگر خصوصی صنعت فضایی
در جریان این بازدید، دستاندرکاران شرکت دانشبنیان ضمن تشریح روند شکلگیری و توسعه مجموعه خود، برنامههای آینده در حوزههای بالادستی و پاییندستی صنعت فضایی را ارائه کردند. این گزارشها شامل طراحی و ساخت ماهواره، پرتاب، توسعه شبکه ایستگاههای زمینی و ارائه خدمات مبتنی بر دادههای ماهوارهای بود.
حسین شهرابی، مدیرعامل این شرکت دانشبنیان بیان میکند: «مجموعه با حمایت معاونت علمی و مشارکت جمعی از دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر، با هدف ورود بخش خصوصی به صنعت فضایی کشور تاسیس شده است. این شرکت پس از حدود پنج سال فعالیت تحقیقاتی و فناورانه، در آبان۱۴۰۳ نخستین پرتاب موفق خود را با ارسال دو ماهواره کوثر (تصویربرداری) و هدهد (مخابراتی) به مدار زمین رقم زد.»
به گفته وی، کمتر از یک سال پس از این پرتاب، نمونه ارتقا یافته ماهواره کوثر که ترکیبی از ماموریتهای کوثر و هدهد بود، در ۷دی۱۴۰۴ به مدار ارسال شد و هماکنون فعال است و خدمات آن از طریق ایستگاههای زمینی بهرهبرداری میشود.
مدیرعامل شرکت اضافه میکند: «بر اساس برنامهریزی انجامشده، قصد داریم تا سال آینده نسبت به تکثیر ماهواره فعلی و پرتاب همزمان آن با یک ماهواره مجهز به سامانه پیشران و قابلیت تغییر مداری اقدام کنیم. ساخت و پرتاب این سه ماهواره، مقدمهای برای تحقق هدف کلان شرکت در استقرار یک منظومه ۲۰۰ ماهوارهای تا افق سال ۱۴۰۷ خواهد بود.»
توسعه سرمایه انسانی جوان در صنعت فضایی
وی همچنین با بیان اینکه شرکت فعالیت خود را با پنج نفر آغاز کرده و اکنون نزدیک به ۷۰ نیروی متخصص دارد، میگوید: «میانگین سنی نیروهای شرکت ۲۶ سال است و برنامهریزی برای توسعه نیروی انسانی تا ۱۸۰ نفر در راستای تحقق منظومه ماهوارهای در حال انجام است.» این موضوع پیشتر نیز مورد تاکید رهبر معظم انقلاب قرار گرفته و نمادی از توان جوانان نخبه کشور در صنعت فضایی به شمار میرود.
شهرابی با بیان اینکه شرکت بدون انتظار برای استقرار کامل ماهوارههای اختصاصی، حضور خود در بازار خدمات پاییندستی را آغاز کرده و تمرکز اصلی خود را بر توسعه کاربردهای کشاورزی دقیق گذاشته است، اضافه میکند: «پایش مزارع، مراتع و باغات، هوشمندسازی ماشینآلات کشاورزی، مدیریت ناوگان لجستیکی و بهینهسازی زنجیره تامین محصولات کشاورزی از جمله خدماتی است که با استفاده از دادههای ماهوارهای، دادههای میدانی و سایر منابع اطلاعاتی توسعه یافته است.»
این خدمات برای طیف متنوعی از ذینفعان شامل نهادهای حاکمیتی، شرکتهای کشت و صنعت، کشاورزان خرد و فعالان زنجیره تامین ارائه میشود.
شهرابی به توسعه سامانههای بومی در حوزه پاییندستی اشاره میکند و میگوید: «از جمله این سامانهها، ارائه تصاویر ماهوارهای و خدمات ارزشافزوده تصاویر با تمرکز بر کشاورزی دقیق است. این سامانهها بهصورت تحت وب طراحی شده و امکان ثبتنام و بهرهبرداری مستقیم کاربران فراهم شده است. تاکنون حدود ۱۲ هزار کاربر ثبتنام کردهاند و سطح پوشش خدمات کشاورزی دقیق به حدود ۸۰ هزار هکتار رسیده که پیشبینی میشود تا پایان سال به ۲۰۰ هزار هکتار افزایش یابد.»
قرارداد تولید بار اول در مسیر توسعه زیرساخت منظومه ۲۰۰ ماهوارهای
در پایان بازدید، با هماهنگی میان معاونت علمی و سازمان فضایی کشور، حمایت از تولید بار اول سه ماهواره بومی در قالب قرارداد تولید بار اول مورد تاکید قرار گرفت. هدف این قرارداد تکمیل فناوریهای کلیدی برای منظومه ۲۰۰ ماهوارهای، آمادهسازی بازار خدمات و تسریع تعاملات بینالمللی عنوان شد. استفاده از ظرفیتهایی نظیر اعتبار مالیاتی و پیشخرید خدمات نیز در دستور کار قرار دارد.
بر اساس اعلام معاونت علمی ریاست جمهوری، ایران با حمایت شرکتهای دانشبنیان مانند «امید فضا»، در حال کاهش فاصله خود با روندهای جهانی صنعت فضایی است. با توجه به تحولات جهانی، شرکتهای خصوصی در کشورهای مختلف برای ایجاد منظومهها و مگامنظومههای ماهوارهای وارد این حوزه شدهاند و نمونههایی از منظومههای تصویربرداری و مخابراتی در آمریکا، چین و روسیه نشاندهنده حرکت جهانی به سمت خصوصیسازی صنعت فضایی است.
ورود شرکتهای دانشبنیان ایرانی با حمایت معاونت علمی، زمینه حضور کشور در رقابت جهانی صنعت فضایی را فراهم کرده است؛ موضوعی که پس از پرتاب ماهوارههای کوثر و هدهد، بازتاب بینالمللی داشته و رسانههای خارجی از آن بهعنوان ورود ایران به رقابت جهانی فضایی یاد کردهاند.