دولتها و آژانسهای فضایی در سراسر جهان آماده میشوند تا پس از دههها دوباره انسان را به ماه بفرستند. آژانس فضایی اروپا، ناسا و شرکایشان ماموریتهایی مثل آرتمیس-۲ را که برای اوایل ۲۰۲۶ برنامهریزی شدهاند را، بهعنوان گام اول برای ایجاد پایگاهی دائمی روی ماه در نظر گرفتهاند.همزمان با این روند، مفهومی به نام «اقتصاد ماه» شکل گرفته است؛ اقتصادی که قرار است فعالیتهای صنعتی، استخراج منابع، ارتباطات و لجستیک را در سطح ماه یا اطراف آن شامل شود.
اقتصاد ماه یعنی چه؟
اقتصاد ماه به مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی مثل استخراج مواد، ساخت زیرساخت، خدمات لجستیکی و ارتباطی در فضا اطلاق میشود که در سطح ماه یا حوزه پیرامون آن انجام میشوند. استخراج مواد معدنی از خاک ماه ستون اصلی این اقتصاد نوظهور است. مثلا خاک سطح ماه حاوی اکسیژن قابل استخراج است و همچنین گاز هلیوم که در آن یافت میشود، میتواند در راکتورهای همجوشی بهعنوان منبع انرژی امنتر بهکار رود.
ایده اصلی این است که بهجای انتقال همه تجهیزات از زمین، از منابع محلی ماه استفاده شود، اما هنوز موانع فنی و محیطی مانند شب ماه که تقریبا ۱۴ روز به طول میانجامد، گرد و غبار ماه و جریان زیرسطحی مذاب فراوان هستند.
اروپا چه میکند؟
آژانس فضایی اروپا (ESA) از سال ۲۰۱۹ مطالعاتی درباره استخراج منابع ماه آغاز کرده و قراردادی اولیه با گروه آریان (ArianeGroup) امضا کرد.
کمیسیون اروپا نیز در سند چشمانداز «اقتصاد فضایی اروپا» وعده داده که در تحقیق و توسعه ابزارهای علمی، رباتیک، نمونهبرداری و زیرساختهای فضایی سرمایهگذاری خواهد کرد. اهداف کلیدی اروپا، شامل سوختگیری فضاپیماها، شارژ ماهوارهها، جمعآوری ماهوارههای از کار افتاده و حتی استخراج منابع تا سال ۲۰۳۵ است.
اهمیت این موضوع چیست؟
برای اروپا و شرکتهای فضایی، ورود به اقتصاد ماه یعنی ایجاد فرصتهای صنعتی، اشتغال، نوآوری و امنیت اقتصادی. فعالیت صنعتی در ماه میتواند استقلال فضایی را افزایش دهد و زنجیره تامین را کمتر وابسته به زمین کند. در سوی دیگر، برای سرمایهگذاران و شرکتهای خصوصی، بازاری نوظهور است که طی دو دهه آینده میلیاردها دلار ارزش خواهد داشت.
با توجه به اینکه فضا دیگر صرفا عرصه علم و اکتشاف نیست، بلکه عرصه کسبوکار، اقتصاد و رقابت است، حرکت اروپا به سمت اقتصاد ماه نشاندهنده یک دوره جدید در صنعت فضایی است.