وقتی درباره ناسا فکر میکنیم، معمولا تصویر ماهورهبرهای غولپیکر، فضاپیماها، فضانوردان در لباسهای سفید و عکسهای نفسگیر از اعماق کیهان در ذهنمان نقش میبندد، اما کمتر کسی میداند که همین سازمان فضایی که وظیفهاش کاوش جهانهای دوردست است، در سکوت کامل به زندگی روزمره میلیاردها انسان نفوذ کرده است. بسیاری از ابزارهایی که در خانه، خودرو، گوشی یا حتی آشپزخانه خود استفاده میکنیم، مستقیم یا غیرمستقیم نتیجه نیازهای فضایی ناسا هستند.
سال ۱۹۵۸؛ اوج جنگ سرد، آمریکا که با پرتاب اسپوتنیک از سوی شوروی غافلگیر شده بود، با امضای «قانون ملی هوانوردی و فضای ماورای جو» توسط آیزنهاور، ناسا را بنیان گذاشت. هدف اولیه کاملا نظامی نبود—ناسا ماموریت داشت برای اکتشاف غیرنظامی فضا فناوریهای جدید خلق کند.
اما این کار ساده نبود؛ ابزارهایی که ناسا لازم داشت در زمین وجود نداشتند. فضا شرایطی دارد که هر وسیله معمولی را از پا در میآورد:
- دمای بسیار بالا یا بسیار پایین
- خلا کامل
- تشعشعات شدید
- محدودیت شدید وزن و حجم
- نبود امکان تعمیر در محیط فضا
بنابراین ناسا مجبور شد ابزارهایی اختراع کند که دوام، کارایی و قدرت آنها فراتر از استانداردهای معمول باشد و اینجا بود که نوآوریهای فضایی، بعدها آرامآرام وارد زندگی ما شدند.
چگونه فناوریهای فضایی بیسر و صدا وارد زندگی روزمره شدند؟
در ادامه، کاملترین فهرست از مهمترین فناوریهای ناسا که امروز در خانهها، گوشیها، ابزارهای ایمنی و… میبینیم ارائه شده است.
۱) جاروبرقیهای شارژی و بیسیم
از نمونهبرداری روی ماه تا تمیز کردن مبل خانه!
در ماموریتهای آپولو، فضانوردان باید نمونههای خاک و سنگ ماه را جمعآوری میکردند. این کار نیازمند ابزاری قابلحمل، سبک و بسیار کممصرف بود چون باتری در فضا بسیار ارزشمند است. ناسا با همکاری Black & Decker متهای ساخت که:
- در بیوزنی کار کند
- انرژی کمی مصرف کند
- قدرت بالایی داشته باشد
- گرمای زیاد تولید نکند
این همکاری به توسعه نرمافزاری انجامید که طراحی موتورهای کممصرف را بهینه میکرد. نتیجه؟ در سال ۱۹۷۹، مدل Dustbuster معرفی شد: اولین جاروبرقی شارژی دستی تاریخ.
- جاروهای شارژی دایسون، شارک و هوور
- جاروبرقیهای روباتیک
- پیچگوشتیها و ابزارهای شارژی خانگی
همه آنها ریشه در همان فناوری آپولو دارند.
۲) حسگرهای تشخیص دود خانگی
فناوری که جان میلیونها انسان را نجات داده است. تشخیص دود چیز جدیدی نبود، اما ناسا یک چالش جدی داشت؛ ایستگاه فضایی Skylab اگر آتش میگرفت، هیچکس نمیتوانست فرار کند. بنابراین به حسگری نیاز بود که:
- بسیار حساس باشد
- در عین حال با حرارت یا فعالیت معمولی فضاپیما خطا نکند
- قابل تنظیم باشد
- در برابر گازهای سمی مقاومت نشان دهد
همکاری ناسا و Honeywell منجر به ساخت حسگر یونیزاسیون قابل تنظیم شد. این فناوری سالها بعد وارد خانهها شد و اساس اکثر هشداردهندههای دود امروزی را شکل داد. نتیجه: تقریبا تمام حسگرهای دود خانگی مدرن، میراث مستقیم این پروژه هستند.
۳) حسگر دوربین تلفن همراه (CMOS)
در دهه ۱۹۹۰ ناسا به دنبال دوربینهایی بود که مهمترین فناوری مصرفی ناسا محسوب میشدند که جهان را دگرگون کرد، آنها باید:
- کوچک باشند
- انرژی کمی مصرف کنند
- کیفیت بالا ارائه دهند
- روی ماهوارهها، فضاپیماها و روباتها قابل نصب باشند
مهندسان JPL فناوری Active Pixel CMOS را توسعه دادند که:
- ۱۰۰ برابر کممصرفتر از CCD بود
- کوچکتر و ارزانتر بود
- نویز بسیار کمتری تولید میکرد
امروز بیش از یک میلیارد دستگاه از این فناوری استفاده میکنند:
- دوربین اصلی گوشی
- دوربین سلفی
- دوربینهای امنیتی
- دوربین دندهعقب خودرو
- پهپادها و رباتهای هوشمند
اگر امروز با موبایل عکس میگیرید، این کار را با فناوری ناسا انجام میدهید.
۴) لنزهای مقاوم در برابر خش
در مرکز تحقیقات Ames، ناسا روی سامانه تصفیه آب کار میکرد که مواد مقاوم در برابر سایش تولید میکرد. این پوششها بعدها روی کلاهخود فضانوردان و صفحات محافظ تجهیزات فضایی بهکار رفت. شرکت Foster-Grant این فناوری را برای ساخت لنزهای پلاستیکی مقاوم در برابر خش مجوز گرفت؛ نتیجه لنزهای جدید:
- ۱۰ برابر مقاومتر از لنزهای معمولی
- سبکتر
- ایمنتر از لنز شیشهای بودند
امروز این پوششها در موارد زیر استفاده میشوند:
- عینکهای طبی
- عینک آفتابی
- عینکهای اسکی
- صفحهنمایش گوشی
- لنز دوربینها
تقریبا هر چیزی که از پلاستیک شفاف ساخته شده، ردی از ناسا دارد.
۵) جویاستیکها و کنترلکنندههای بازی
برای کنترل فضاپیما در ماموریت آپولو، ناسا دستهای به نام Pickle Stick ساخت:
- مناسب دستکشهای حجیم فضایی
- با دکمههای قابلفشار در بیوزنی
- با ارسال فرمان دیجیتال به کامپیوتر فضاپیما
این فناوری بعدها وارد صنایع نظامی شد—سامانههای Fly-by-Wire در جنگندهها و در نهایت وارد خانههای ما!
- کنترلر کنسولها (PlayStation, Xbox, Nintendo)
- کنترلهای پهپاد
- شبیهسازهای پرواز
- دستههای بازی موبایل
همگی اصالت فناوریشان به پروژههای ناسا برمیگردد. آنچه ناسا برای فضا ساخت، زمین را متحول کرد. تاثیر واقعی ناسا فقط سفر به ماه یا تلسکوپ جیمز وب نیست. تاثیر بزرگتر آن فناوریهایی است که هر روز استفاده میکنیم، بدون آنکه بدانیم ریشهشان در فضاست:
- در آشپزخانه (حسگر دود)
- در اتاق نشیمن (جارو شارژی)
- در گوشی ما (حسگر CMOS)
- روی چشمهای ما (لنز مقاوم)
- در سرگرمیها (جویاستیک)
اینها تنها چند نمونهاند. ناسا بیش از ۲۳۰۰ فناوری انتقالیافته (Spinoffs) ثبت کرده است.