1397/04/07

کوتاه و خواندنی از فضا؛ فرود در آب، آموزش برای روز مبادا

از آغاز عصر پروازهای سرنشیندار، روس‌ها فضانوردان خود را در خشکی فرود می‌آوردند و آمریکایی‌ها در آب. بعدها و با بهره‌برداری از کیهان پیماهای نوع شاتل، آمریکایی‌ها توانستند این سفینه‌ها که شکل هواپیما داشتند را بر روی باند فرودگاه‌های مخصوص در پایگاه فضایی کندی یا ادواردز بر زمین بنشانند. اما روس‌ها از...
کوتاه و خواندنی از فضا؛ فرود در آب، آموزش برای روز مبادا

سیروس برزو: از آغاز عصر پروازهای سرنشیندار، روس‌ها فضانوردان خود را در خشکی فرود می‌آوردند و آمریکایی‌ها در آب. بعدها و با بهره‌برداری از کیهان پیماهای نوع شاتل، آمریکایی‌ها توانستند این سفینه‌ها که شکل هواپیما داشتند را بر روی باند فرودگاه‌های مخصوص در پایگاه فضایی کندی یا ادواردز بر زمین بنشانند.  اما روس‌ها از همان دوران پیش بینی می‌کردند ممکن است روزی به‌طور اضطراری ناوی در آب فرود آید و تمرین فرود در آب جزو آموزش‌های فضانوردان به حساب می‌آمد. در بین حدود یکصد و سی بازگشت ناوهای سایوز، تنها یک بار این سفینه به شکل غیر قابل پیش‌بینی بر آب فرود آمد که ماجرایی هیجان انگیز و خواندنی دارد.

ناو کیهانی سایوز-۲۳ که فضانوردان آن در اتصال سفینه شان به ایستگاه فضایی سالیوت-۵ ناکام ماندند بعد از تمام شدن سوخت سفینه، به شکل اضطراری به زمین برگشت. هوا در  محل فرود نیز بسیار خراب و طوفانی بود. باد شدید سفینه را به طرف دریاچه تنگیز کشاند و بر آب نشاند در حالی که بوران و کولاک همه جا را گرفته و سطح دریاچه نیز پر از قطعات بزرگ یخ بود.
زودوف یکی از فضانوردان سایوز-۲۳درباره آن لحظه هاي پراضطراب مي گويد: «در وسط اکتبر سرما منهاي ۲۰ درجه بود. باد به شدت مي وزيد از پنجره چيزي را نمي‌ديديم. برخورد ناو  مثل برخورد به زمين نبود ما نمي‌توانستيم وضعيت را بفهميم بعداً متوجه شديم که در درياچه تنگيز فرود آمديم. با سختي زياد لباس فضايي را در آورديم. نمي‌دانستيم کجا فرود آمديم. گروه نجات هم به دليل آن که ما به شکل غير عادي فرود آمده بوديم نمي توانستند ما را پيدا کنند. آنتن هاي ارسال امواج راديويي در آب فرو رفته بود و گروه نجات بخش فرودي را گم کرده بودند. »
 آب به داخل چتر نجات ذخيره نفوذ کرد و بخشي از آن در آب فرو رفت. با سنگين شدن چتر، ناو  کاملاً کج و موجب شد سوراخ‌هاي تهويه هوا به زير آب برود. دو ساعت بعد از باز شدن چتر خدمه نخستين نشانه‌هاي کمبود هوا را حس کردند. ميزان گاز کربنيک در اتاقک ناو زياد شد. صداي فضانوردان که با مرکز نجات تماس مي‌گرفتند ضعيف و نامفهوم مي‌شد. پس از دقایقی صداي گرفته روژدستونسکي فرمانده ناو در بيسيم بالگرد به گوش رسيد که خبر داد زودوف به دليل کمبود هوا از هوش رفته است. هوا به سرعت سردتر شد. درجه حرارت تا منهاي ۲۲ رسيد.  فرمانده  گروه نجات که در قايق بادي در نزديکي ناو  بود داشت يخ مي‌زد. او نمي‌توانست به هيچ وجه به خدمه کمک کند زيرا با باز شدن دريچه خروجي، ناو  که بيشتر از  دو سوم آن  در آب بود فوراً پر آب مي‌شد و کيهان نوردان فرصتي نداشتند با اين فشار آب بيرون بيايند. در خروجي در آب قرار گرفته و قفل دريچه در دسترس نبود.
یک بالگرد بر روي بخش فرودي ناو  ثابت شد. ناجيان ناو  را از بالا بررسي کردند.دو سوم  ناو در آب بود. وضعيت آن امکان نمي‌داد  کيهان‌نوردان را از آن بيرون بکشند و  به بالگرد منتقل کنند.
از سوي بالگرد يک کابل کلفت پائين انداختند که انتهاي آن را به قسمت چتر ببندد. تنها چاره اين بود. فوري بخش فرودي را با همان وضعيت به ساحل بکشند ، گرچه  اين نوع بکسل کردن در مقررات نجات با بالگرد ممنوع بود. خلبان بالگرد را با سرعت آهسته حرکت داد. بخش فرودي از آب درياچه در آمده و دنبال بالگرد کشيده مي‌شد. ناگهان چيز غير منتظره ديگري رخ داد. احساس کرد بالگرد به چيزي گير کرده و به پايين کشيده مي‌شود. نيرويي بالگرد را عقب مي‌کشيد و به سمت سطح نيمه يخبندان درياچه مي‌برد. اين نيروي نامعلوم که نزديک بود همه را به کشتن بدهد از چتر نجات ذخيره بود که شب قبل از محل خودش در آمده بود. وقتي بالگرد آن را مي‌کشيد، چتر پر از باد شده و به بالگرد  اجازه پيشروي نمي‌داد . بالگرد فشار مي‌آورد  و قدرت چتر را به سختي دفع کرده و حرکت را به کندي به سوي ساحل ادامه مي‌داد. سرانجام ناو  بعد از ۱۱ ساعت انتظار به ساحل رسيد. افراد از همه جا به طرف آن دويدند. از دريچه ناو چهره خسته و رنگ پريده زودوف ديده مي‌شد که به زحمت مي‌خنديد. اول او و بعد روژدستونسکي را از ناو  بيرون کشيدند. حال هيچکدام تعريفي نداشت. صورت روژدستونسکي مثل گچ سفيد و زير چشمش کبود شده بود. پزشک اين وضعيت را به دليل مسموميت از گاز کربنيک مي‌دانست.
این ماجرا باعث شد که مسئولان آموزش فضانوردان تمرین فرود در آب را جدی بگیرند. امروز همه فضانوردان این تمرین را باید انجام دهند.

فضانوردی و سرنشین‌دار | تاریخ و فرهنگ فضایی جهان | آموزش |

نظر شما
اخبار مرتبط

کوتاه و خواندنی از فضا؛ فضانوردی راحت نیست

1397/04/01
یکی از اهداف اساسی پرواز سفینه‌های سرنشین‌دار توسعه امکانات فضایی جهت بهره‌برداری هرچه بیشتر برای بهبود زندگی انسان است. دانشمندان هم اینک، طرح‌های بلند پروازانه‌ای را برای استقرار سفینه‌های...

پربازدیدکننده ترین خبر

تبریک اسپاش به مناسبت سال ۱۳۹۸

دفتر مطالعات فضایی اسپاش در سالی که گذشت، هر آنچه در توان داشت انجام داد تا ایرانیان از آنچه در صنعت فضایی جهان و کشورشان می‌گذرد باخبر شوند، چرا که صنعت فضایی، به سرعت در حال تبدیل شدن به یک بستر بزرگ اقتصادی و راهبردی است که غفلت از این روند وابستگی را برای کشورمان به دنبال دارد اما پیشگامی در آن می‌تواند، علاوه بر رفع نیازها و بهبود زندگی مردم، ایران را به جایگاهی رفیع در قله‌های دانش و اقتصاد برساند. همچنین کارشناسان و تحلیلگران دفتر مطالعات فضایی اسپاش در سالی که گذشت با انجام یا مشارکت در پروژه‌های عمیق مطالعاتی تلاش کردند تا به تصمیم سازان و مدیران صنعت فضایی کشور در اتخاذ و اجرای تصمیم‌های هوشمندانه یاری رسانند و در سال آینده امید است که مسئولین با اعتماد بیشتر به این نهاد از تمام ظرفیت‌های دفتر مطالعات فضایی اسپاش بهره‌مند شوند. علاوه بر این، دفتر مطالعات فضایی اسپاش در سالی که گذشت به امر ترویج به عنوان یک زمینه راهبردی برای ایجاد منابع انسانی توانمند و مورد نیاز آینده کشور نگاهی جدی داشت و فعالیت‌های بسیاری از جمله برگزاری دوره آموزشی، بازدیدهای علمی و مشارکت در برپایی رویدادهای مهمی چون هفته جهانی فضا اهتمام ورزید. اکنون که سال پیشین با تمام وقایع تلخ و شیرین رفت و سال جدید با امید به روزهای پر افتخار و پر از تلاش، پیش روست، دفتر مطالعات فضایی اسپاش نوید می‌دهد که خدمات جدیدی را به زودی برای علاقه‌مندان راه‌اندازی خواهد کرد. با عرض تبریک به مناسبت سال جدید و آرزوی سلامتی و سربلندی برای همه ایرانیان محمد امین آهنگری سردبیر پایگاه تحلیلی، خبری اسپاش