1397/02/05

عدم توازن میان نجوم رصدی و نظری

دبیر کل گروه ملی یونسکو در ایران توسعه علم نجوم را درگرو در اختیار داشتن ابزارهای نجومی پیشرفته دانست و گفت:«این امری است که با اجرای طرح کلان ملی رصدخانه دنبال می‌شود». دکتر سعد الله نصیری قیداری با اشاره به اهمیت علم نجوم افزود:«علم نجوم در مقایسه با سایر علوم دارای این ویژگی است که طیف وسیعی از...
عدم توازن میان نجوم رصدی و نظری

دبیر کل گروه ملی یونسکو در ایران توسعه علم نجوم را درگرو در اختیار داشتن ابزارهای نجومی پیشرفته دانست و گفت:«این امری است که با اجرای طرح کلان ملی رصدخانه دنبال می‌شود».
دکتر سعد الله نصیری قیداری  با اشاره به اهمیت علم نجوم افزود:«علم نجوم در مقایسه با سایر علوم دارای این ویژگی است که طیف وسیعی از متقاضیان و علاقه‌مندان در مشاغل و تخصص‌های مختلف را به خود جذب می‌کند».
وی امکان رصد آسمان توسط افراد غیرحرفه‌ای با استفاده از ابزارهای رصدی ساده و ارزان‌قیمت را از دیگر مزایای این علم نام برد و یادآور شد:«برخلاف سایر علوم تجربی که برای انجام آزمایش‌ها نیاز به آزمایشگاه‌ها و ابزارهای تخصصی و پیشرفته دارند که بر همگان قابل‌دسترس نیست، در علم نجوم با استفاده از ابزارهای رصدی معمولی می‌توان اطلاعات ارزشمندی از آسمان دریافت کرد».
به گفته وی این ویژگی موجب شده است که افراد مختلف با استفاده از تلسکوپ‌های کوچک و دوربین‌های دوچشمی موفق به کشف برخی اجرام آسمانی شوند.
نصیری قیداری یکی از راه‌های گسترش تفکر علمی در جامعه را علاقه‌مند کردن مردم به علم نجوم دانست و یادآور شد:«آحاد مردم می‌توانند در کنار افراد متخصص و دانشگاهی اقدام به فعالیت در حوزه نجوم آماتوری کنند و این موضوع از دیگر مواردی است که اهمیت این علم را نشان می‌دهد».
دبیر کل گروه ملی یونسکو با اشاره به توسعه این علم در کشور، خاطرنشان کرد:«ایران یکی از کشورهای تمدن ساز و مولد علم در مقاطع مختلف تاریخی در دنیا بوده است، به‌گونه‌ای که دنیا به این باور رسیده است که اجداد ما در حوزه نجوم عملی و نظری گام‌های مؤثری برداشته‌اند».

عدم توازن میان نجوم رصدی و نظری
وی تأسیس ۲۳رصدخانه از قرون دوم تا نهم هجری را ازجمله اقدامات ایرانیان در حوزه نجوم عملی دانست و اظهار کرد:«ایجاد رصدخانه‌های مراغه، سمرقند و جندی‌شاپور ازجمله رصدخانه‌های مهم تأسیس‌شده از سوی منجمان ایرانی بوده است».
به گفته دبیر کل گروه ملی یونسکو، رصدخانه مراغه یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های پژوهشی آن زمان بوده است، به‌گونه‌ای که برخی از کشورها در ساخت رصدخانه خود از این رصدخانه الگو گرفتند.
نصیری قیداری با تأکید بر اینکه اجداد ما هم در توسعه نجوم رصدی و هم در نجوم نظری نقش بی‌بدیلی داشتند، خاطرنشان کرد:«این امر از دیگر دلایلی است که ایرانیان در حوزه نجوم برای بشریت حرفی برای گفتن دارند».
وی با تأکید بر اینکه بر اساس این دلایل هفته جهانی نجوم هم‌زمان در دنیا، در ایران نیز جدی گرفته می‌شود، ادامه داد:«در این هفته علاقه‌مندان به نجوم با ابزارهای رصدی که در اختیاردارند در مدارس، دانشگاه‌ها و یا در فضای باز به رصد آسمان می‌پردازند».
نبود توازن میان نجوم رصدی و نظری در کشور
مجری بخش مکان‌یابی پروژه رصدخانه ملی به بیان وضعیت علم نجوم در کشور  پرداخت و گفت:«امروزه ایران در حوزه نجوم نظری، کیهان‌شناسی و اخترفیزیک نظری محققان و اساتید برجسته‌ای دارد که مطالعات و پژوهش‌هایی مطابق با استانداردهای جهانی انجام می‌دهند».
وی بابیان اینکه در مقابل در حوزه نجوم رصدی پیشرفت زیادی نداشته‌ایم، گفت:«دلیل آن در اختیار نداشتن تلسکوپ بزرگ است. در حال حاضر بزرگ‌ترین تلسکوپ کشور ما با آن سابقه تاریخی دارای قطر نیم متر است و این در حالی است که تلسکوپ‌های کشورهای همسایه از قطر 1.5 متر به بالا است».
نصیری قیداری ادامه داد:«در دنیا تلسکوپ‌های ۱۰ متری و ۴ تلسکوپ تداخل‌سنجی ۸.۲ متری محققان را در انجام پروژه‌های نجومی آن‌ها یاری می‌کند و تلسکوپ‌های نیم متری در مقایسه با این تلسکوپ‌ها ابزار پژوهشی محسوب نمی‌شوند».
استاد دانشکده فیزیک دانشگاه شهید بهشتی ایجاد توازن میان نجوم نظری و رصدی کشور را درگرو داشتن تلسکوپ‌های حداقل ۳ تا ۴ متری دانست و یادآور شد:«این همان هدفی است که در اجرای پروژه رصدخانه ملی دنبال می‌شود».
وی قطر تلسکوپ این رصدخانه را ۳.۴متری ذکر کرد و گفت:«این رصدخانه زیر نظر پژوهشکده نجوم پژوهشگاه دانش‌های بنیادی در حال ساخت است و بخش‌های مختلف این پروژه یا به پایان رسیده و یا در مراحل پایانی است».
این مقام مسئول ابراز امیدواری کرد که در صورت حمایت‌های مالی دستگاه‌های ذی‌ربط در حدود سه سال آتی این طرح به بهره‌برداری برسد.
گروه‌های نجومی متعدد مزیت کشور در ترویج نجوم
نصیری قیداری وجود گروه‌های رصدی و نجومی مختلف در کشور را از مزیت‌های کشور برای توسعه این علم دانست و اظهار کرد:«در گروه‌ها و انجمن‌های نجومی تعداد کثیری از علاقه‌مندان به علم نجوم، عضو هستند و رقابت میان این گروه‌ها، انگیزه‌ای برای انجام تحقیقات رصدی ایجاد می‌کند، به‌طوری‌که کارهای ارزشمندی هم در نجوم غیرحرفه‌ای‌ای انجام می‌دهند».
دستاوردهای علمی از یک پروژه نجومی ملی
دبیر کل کمسیون ملی یونسکو مکان‌یابی را از بخش‌های طرح کلان ملی رصدخانه ذکر کرد و ادامه داد:«مکان‌یابی این رصدخانه از سال ۱۳۷۹ آغاز شد و در سال ۱۳۸۷به پایان رسید و این طرح در کشور برای اولین بار انجام شد. این همت در بومی‌سازی دانش فنی، در قسمت‌های دیگر طرح رصدخانه ملی نیز حتی‌الامکان به‌کار رفته است».
به گفته وی در میان کشورهای منطقه به‌غیراز کشورهای هند و ایران، بخش مکان‌یابی رصدخانه‌ها از سوی خود کشورها انجام‌نشده و به متخصصین کشورهای پیشرفته سفارش داده‌شده است.

داخلی | نجوم | راهبرد |

نظر شما
اخبار مرتبط

تلسکوپ‌ها به میان مردم می آیند

1397/02/03
بشر به اقتضای کنجکاوی ذاتی همواره نگاه پرسشگرانه به آسمان و ساکنان آن داشته و در پی مجالی برای یافتن پاسخ بوده؛ روز و هفته جهانی نجوم فرصتی مناسب برای کندوکاو علاقه مندان و ترویج این علم...

پربازدیدکننده ترین خبر

از ناو سرنشین‌دار آینده روسیه چه می دانیم؟

سازمان فضایی روسیه سال‌ها به‌دنبال جایگزینی برای ناو کهنسال سایوز (Soyuz) بود اما به قول مرحوم گئورگی گرچکو (Georgy Grechko) این سفینه به قدری هوشمندانه طراحی شده که هیچ پیشنهادی نتوانست امتیاز فوق العاده‌ای نسبت به آن داشته باشد. شاید بتوان گفت نخستین قدم عملی، ساخت سفینه‌ای بانام بخش بازگشتی (Vozvraschaemyi Apparat به روسی: Возвращаемый Аппарат) باشد که تحت نام کاسموس(Cosmos) به فضا پرتاب شدند و نمونه کامل آن کاسموس ۱۴۳۳ در ۲ مارس ۱۹۸۳بود که به ایستگاه مداری سالیوت-۷ (Salyut-7) پیوست. این سفینه که هیچگاه برای حمل انسان به‌کار نرفت، در اصل توسط دفتر طراحی چلومی برای به‌کارگیری در یک نوع ناو نظامی طراحی و ساخته شده بود. به هر حال هیچکدام از طرح‌های ارائه شده نتوانستند سایوز را جانشینی کنند و سایوز نیز طی سالیان خدمت خود تغییرات کیفی بسیاری داشت. در سال‌های آغاز قرن ۲۱، مسئولان سازمان فضایی روسیه (Roscosmos) به‌طور جدی به فکر جانشینی برای آن افتادند. به همین دلیل به شرکت‌های سازنده ناوهای کیهانی در روسیه پیشنهاد این کار را دادند. از بین طرح‌های ارائه شده، در سال ۲۰۰۹، سفینه پیشنهادی شرکت صنایع فضایی انرگیا (Energia) به عنوان بهترین نمونه پذیرفته شد. در ژوئن سال بعد طرح مقدماتی انرگیا به مقامات دولتی ارائه شد و به تصویب رسید.