1396/11/24

تایید پیش بینی نظری فیزیکدان ایرانی با داده های تلسکوپ فضایی کپلر

در داده‌های اخیر تلسکوپ فضایی کپلر سه سیستم دوتایی ستاره‌ای (کوتوله سفید و یک ستاره رشته اصلی) کشف‌شده‌اند که همان طور که دکتر راهوار، استاد فیزیک دانشگاه صنعتی شریف، و همکارانش پیش‌بینی کرده بودند نور ستاره توسط همدم کوتوله آن تقویت‌شده است. به گزارش دیده بان علم ایران،
تایید پیش بینی نظری فیزیکدان ایرانی با داده های تلسکوپ فضایی کپلر

در داده‌های اخیر تلسکوپ فضایی کپلر سه سیستم دوتایی ستاره‌ای (کوتوله سفید و یک ستاره رشته اصلی) کشف‌شده‌اند که همان طور که دکتر راهوار، استاد فیزیک دانشگاه صنعتی شریف، و همکارانش پیش‌بینی کرده بودند نور ستاره توسط همدم کوتوله آن تقویت‌شده است.
به گزارش دیده بان علم ایران، بیش از نیمی از ستاره‌های کهکشان تنها نیستند و در دستگاه‌های دوتایی زندگی می‌کنند. منجمان به‌صورت سنتی یک مجموعه‌ از ستاره‌های دوتایی را به روش گرفت آشکارسازی می‌کردند.
البته انتظار می‌رفت که مشاهده این سیستم‌ها با توجه به نسبیت عام اینشتینی از طریق هم‌گرایی گرانشی نیز امکان‌پذیر باشد. این بدین معنا است که یکی از ستاره‌ها می‌تواند نقش عدسی و دیگری نقش منبع یک سیستم همگرایی گرانشی را داشته باشند. حال اگر به منحنی نوری ستاره منبع با دقت زمانی بالا نگاه کنیم باید شاهد تقویت نور با الگویی که بستگی به ویژگی‌های جرمی و فاصله‌ای این سیستم دوتایی است، باشیم. به این پیکربندی خود هم‌گرایی گرانشی self lensing می‌گویند.
به نوشته تارنمای انجمن فیزیک ایران، بررسی این دستگاه‌های دوتایی و اثر تقویت نوری آن‌ها به مقاله تریمبل و تورندر در سال ۱۹۶۹ برمی‌گردد. البته در طی دهه‌های اخیر مطالعات متفاوتی بر روی این ایده انجام‌شده است ولی درمجموع امید کشف اثرات خود هم‌گرایی بسیار ناچیز انگاشته می‌شد.
در این راستا پژوهش مهم راهوار، مهرابی و دومینیک در سال ۲۰۱۰ با شبیه‌سازی اثرات ریزهم‌گرایی گرانشی این سیستم‌های دوتایی نشان داد که در صورت افزایش دقت نورسنجی و رسیدن به با دقت ۰٫۳درصد امکان کشف این سیستم‌ها در برای سیستم‌های دوتایی در کهکشان وجود دارد.
در سال ۲۰۱۴ اتان کروس و اریک آگول (Ethan Kruse, Eric Agol) در مقاله ساینس اولین سیستم دوتایی را که اثر خود هم‌گرایی گرانشی داشتند را معرفی کردند.
پژوهش جدید هاجیمه کاواهارا(Hajime Kawahara) از دانشگاه توکیو و همکارانش که در مجله Astronomical Journal چاپ شد، پیش‌بینی نظری سهراب راهوار استاد دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف و همکارانش را بار دیگر تأیید کرده است.

تایید پیش بینی نظری فیزیکدان ایرانی با داده های تلسکوپ فضایی کپلر
کاواهارا سه سیستم ستاره‌ای دوتایی را رصد کرده‌اند که یکی از ستاره‌ها کوتوله‌های سفیدی با جرم‌هایی از مرتبه ۰٫۶ جرم خورشید هستند. این کوتوله‌ها نقش عدسی گرانشی را ایفا می‌کند.
مشاهده این سیستم‌ها نشان می‌دهد که به‌جای کاهش شار دریافتی ستاره به خاطر اثر گرفت، شار بیشتری را به دلیل تقویت نور از طریق هم‌گرایی گرانشی دریافت می‌کنیم.
دکتر شانت باغرام، استادیار کیهان‌شناسی دانشگاه صنعتی شریف، این تأیید رصدی را موفقیت چشم‌گیری برای تمام پیش‌بینی‌های نظری که برای این اثر در دهه‌های گذشته انجام‌گرفته توصیف می‌کند که یکی از مهم‌ترین این پژوهش‌ها، بررسی دکتر سهراب راهوار و همکارانش بوده است.
داستان خود هم‌گرایی گرانشی و پیش‌بینی راهوار و همکارانش به سیستم‌های دوتایی ستاره‌ای ختم نمی‌شود. در مقاله اخیری که در MNRAS چاپ‌شده است، دانیل ارازیو و روزانادی استفانو از دانشگاه هاروارد ادعا کرده‌اند که پیشنهاد راهوار و همکارانش برای دوتایی سیاهچاله‌ای پرجرم و دیسک برافزایش آن‌ها نیز رخ خواهد داد.
سیاهچاله‌های پرجرم از مرتبه یک‌میلیون تا ده میلیارد برابر جرم خورشید می‌توانند نور دیسک برافزایشی را در بازه زمانی یک روز تا یک سال (بستگی به جرم سیاهچاله‌ها و موقعیت مداریشان) تقویت کنند.
به نظر می‌رسد که ایده خود هم‌گرایی گرانشی سیستم‌های مقید گرانشی دریچه‌ای است جدید و جدی برای کشف فیزیک این سیستم‌ها از کوتوله‌های سفید تا سیاهچاله‌ها.

داخلی | نجوم | کاوش‌های فضایی |

نظر شما
اخبار مرتبط

تلسکوپ فضایی جیمز وب یک مرحله دیگر به پرتاب نزدیک شد

1396/09/18
هفته پیش تلسکوپ فضایی بزرگ جیمز وب از محفظه تست برودتی که از ماه جولای امسال در آن قرار گرفته بود خارج شد. این تلسکوپ نزدیک به ۱۰۰ روز را در مرکز فضایی جانسون در هیوستون گذراند تا مقاومت...

رمزگشایی از داده های تلسکوپ فضایی کپلر با کمک هوش مصنوعی گوگل

1396/09/21
ناسا به تازگی در یک کنفرانس خبری از برنامه خود برای استفاده از نرم افزار مبتنی بر یادگیری ماشینی (شاخه ای از هوش مصنوعی) گوگل پرده برداشته. قرار است این آژانس فضایی از نرم افزار جدید به...

پلی روی شکاف بین کیهان شناسی و اخترفیزیک

1396/10/02
درتلاش برای شناخت جهان و تمام موضوعات مربوط به آن، بین موضوع و شیوه مطالعه کیهانشناس‌ها و اخترفیزیکدان‌ها شکاف وجود دارد: این شکاف "مقیاس" است.

احتمال شکست تلسکوپ جیمز وب چقدر است؟

1396/10/12
با نزدیک شدن مراحل مونتاژ نهایی تلسکوپ ۹ میلیارد دلاری جیمز وب، خطرات احتمالی در حین پرتاب و احتمال شکست در مرحله استقرار یکی از برجسته‌ترین و غیرقابل‌پیش‌بینی‌ترین پروژه‌های فضایی هرروز...

پربازدیدکننده ترین خبر

پرتاب ماهواره چینی با بزرگترین آنتن تاریخ اکتشافات عمق فضا

روز دوشنبه ۳۱ام خرداد، چین موفق شد ماهواره‌ای را به فضا پرتاب کند که گامی بزرگ در ماموریت ماه‌نورد این کشور محسوب می‌گردد. ماهواره رله مخابراتی کوکیائو (Queqiao) همراه یک ماهواره‌بر لانگ مارچ- ۴سی (Long March-4C) از مقر پرتاب ماهواره ژیچانگ (Xichang) در ایالت سیچوان به آسمان شد. دو نکته مهم در پرتاب کوکیائو وجود دارد که ذکر آن‌ها خالی از لطف نیست. نخست آنکه این ماهواره که با عنوان پل قمری (Magpie Bridge) نیز شناخته می‌شود، بزرگترین آنتن مخابراتی‌ای که تاکنون در اکتشافات عمق فضا به کار گرفته شده را با خود به فضا می‌برد؛ و نکته دوم این است که اگر مامویت کوکیائو و Chang'e-4 با موفقیت صورت گیرد، این ماه‌نورد به نخستین سازه دست بشر تبدیل خواهد شد که در نیمه تاریک ماه فرود می‌آید. ماهواره کوکیائو که توسط شرکت اسپیس‌ست (China Spacesat Co., Ltd.) و تحت نظر آکادمی فناوری فضایی چین (CAST) ساخته شده، علاوه بر آنتن مذکور، یک محموله با نام کاوشگر فرکانس پایین هلند و چین یا به اختصار (NCLE) با خود حمل می‌کند که به دنبال تشعشعات رادیویی از دوران شکل‌گیری جهان هستی خواهد گشت. این کاوشگر همچنین آب و هوای فضایی را مطالعه کرده و تعدادی آزمایش دیگر انجام می‌دهد.