1396/10/23

نیت خوب، شرط لازم اما ناکافی در توسعه فضایی

طی حدودا دو دهه توسعه فضایی کشور، چندین رویکرد متفاوت در این حوزه بر بدنه اجرایی این بخش حاکم شده است.
نیت خوب، شرط لازم اما ناکافی در توسعه فضایی

محمد امین آهنگری: طی حدودا دو دهه توسعه فضایی کشور، چندین رویکرد متفاوت بر بدنه اجرایی این بخش حاکم شده است. به طور خلاصه می‌توان گفت در دوره‌های نخستین، بنا بر مقتضیات زمان دیدگاه دفاعی و کاربردی بر مدیریت بخش فضایی حاکم بود که این دوره شالوده برنامه‌های فضایی کشور را شکل داد بدین ترتیب کاوشگرهای ایرانی متولد شدند و پروژه‌های ماهواره‌ای کاربردی و عملیاتی از جمله مصباح با همکاری خارجی‌ها کلید زده شد البته تجربه پرتاب ناموفق ماهواره سینا توسط روسیه و ضبط مصباح توسط غربی‌ها، همکاری‌های آینده را زیر‌سئوال برد.

در دوره دوم  توسعه فضایی که دولت دهم آن را بر مبنای فکری خود شکل داد، بخش فضایی مورد توجه سیاسیون قرار گرفت و دیدگاه غالب در این بخش بر توسعه فناوری بومی با محوریت افزایش غرور ملی جهت داده شد. بدین ترتیب ساختار فضایی کشور با ادغام چندین بخش مرتبط و گاها نامرتبط با حوزه فضایی زیر نظر مستقیم نهاد ریاست جمهوری قرار گرفت. در این دوره سند جامع توسعه هوافضا با همین نگاه تدوین شد. همچنین با اوج گرفتن تحریم‌ها، واژه همکاری که تضعیف شده بود تقریبا از ادبیات توسعه فناوری فضایی کشور حذف شد.  از پروژه کاوشگرها برای پرتاب میمون به فضا استفاده شد و تعداد زیادی پلتفرم ماهواره‌ای تقریبا مشابه که همگی جهت توسعه فناوری و با اهداف تحقیقاتی در نظر گرفته شده بودند در یک سیاست موازنه مثبت به کلیه دانشگاه‌های مدعی واگذار شد. 

پس از تغییر دولت و روی کار آمدن حسن روحانی، برجام به اولویت اصلی کشور مبدل شد و تا مدتی نسبتا طولانی بخش فضایی کشور به خوابی عمیق رفت. این خواب‌آلودگی به حدی شدید بود که حتی تکان‌های زلزله‌وار سال ۹۳ در ساختار فضایی کشور نیز نتوانست آن را بیدار کند. به موجب تغییرات جدید برخی از نهادهای ادغام شده به جایگاه خود بازگشتند اما برخی دیگر، مانند پژوهشکده‌های وزارت جهاد کشاورزی به شدت در مقابل تغییرات مقاومت کردند و نهایتا موفق شدند تا نظر خود را برای باقی ماندن در پژوهشگاه فضایی بر خواست اولیه دولت تحمیل کنند. در این میان مرکز ملی فضایی هم به عنوان نهادی جدید در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تشکیل شد. در این دوره نگاه به فضا از تب و تاب تبلیغاتی افتاد و دیدگاه‌ها بیشتر معطوف به کاربردها و خدمات شد. بدین‌ترتیب خرید ماهواره ملی و حفظ نقاط مداری به اولویت‌ها اضافه و اعزام موجود زنده به فضا کمرنگ شد. اما در عمل آوای لالایی بود که در گوش پیچید و خماری خواب را همچنان بر کالبد فضایی کشور حاکم نگاه داشت. هر چند اعلام شد برای اخذ نقاط جدید مداری اقدام شده اما واقعیت آنکه نقاط مداری ایران به جز یکی از دست رفتند. توسعه فناوری هم به بی‌پولی خورد و ایران هم دست آخر صاحب ماهواره نشد. 

مدتی پیش جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، با انتصاب مرتضی براری به سمت ریاست سازمان فضایی ایران، برگی دیگر را در تاریخ فضایی کشور رقم زد که تا کنون با استقبال کارشناسان مواجه شده. ریاست جدید سازمان، از دیدگاهی کاملا اقتصادی به فضا می‌نگرد و با شعار عملگرایی به میدان آمده است. بدین‌ترتیب در نگاه اول این رویکرد امیدواری زیادی را ایجاد کرده اما باید توجه داشت تمامی رویکردهای قبلی با نگاه‌های توسعه فناوری بومی و توسعه کاربرد نیز در جایگاه خود ظرفیت توسعه فضایی را از جنبه‌‌هایی داشتند اما با وجود تمام پیشرفت‌ها، هیچیک نتوانستند آنگونه که باید و شاید تحولی اساسی رقم بزنند و اغلب مورد انتقاد بودند.

در فضا، اعمال تنها بالنیات نیست

شکست در همکاری با خارجی‌ها و ناموفق شدن در ماهواره سینا به عنوان نماد همکاری در دوره نخست، ریخت و پاش و بی‌برنامگی و عدم ایجاد بخش خصوصی دانش‌بنیان واقعی همزمان با توسعه فناوری بومی در دوره دوم توسعه فناوری فضایی و انفعال، اختلافات بین‌سازمانی و از دست رفتن سرمایه‌ها در دوره سوم هیچیک به عنوان اهداف توسعه فضایی کشور مطرح نبودند و مدیران بخش فضایی هم جملگی خیرخواه این بخش بودند و هر یک سودای خدمت داشتند غافل از اینکه تنها نیت خیر و دیدگاه مناسب داشتن کافی نیست. بلکه هر توسعه‌ای نیازمند اقدام دقیق و حساب شده و گذر از مسیری به باریکی مو است. این در حالی است که شوربختانه بی‌توجهی به این نکته مهم امری رایج در سطوح مختلف مدیریت کشور است. ور نه چرا بسیاری از کشورها با یکدیگر همکاری موفقی دارند اما ما جز شکست حاصلمان نشده.

وقت آنست که از خود بپرسیم چرا همکاری امارات و کره جنوبی در انتقال فناوری یا چین و نیجریه در راه‌اندازی اپراتور ماهواره‌ای موفق بوده اما همکاری ایران و روسیه یا هند و ایران در ساخت و پرتاب ماهواره بی‌ثمر بود.

وقت آنست که بپرسیم چرا سرمایه گذاری در توسعه فناوری موجب تشکیل بخش خصوصی قدرتمند و دانش‌بنیان در کشورها می‌شود اما برای ما تنها تبدیل به رزومه برای دانشجویان جهت پذیرش گرفتن شد. 

وقت آنست که بپرسیم چرا تغییر ساختاری که دادیم با آنهمه هیاهو و امید تنها به اختلافات دامن زد و انفعال به همراه آورد. 

حتی وقت آنست که بپرسیم چرا ماهواره‌های مخابراتی امارات سالانه میلیونها دلار به حساب همسایگان جنوبی ما سرازی می‌کنند اما همان ماهواره‌ها جز ورشکستگی برای آرژانتین به بار نیاوردند. 

این سئوال‌ها را باید پیش از آغاز دوره جدید پرسید. دوره‌ای که اقتصاد فضا را هدف گذاری کرده و به دنبال کسب درآمد از فضاست می‌تواند به شکوفایی صنعت و فناوری فضایی  در کشور منجر شود. می‌توان روزگاری را تصور کرد که کشورمان صاحب ماهواره‌های اختصاصی است و اپراتورهای ایرانی میلیونها دلار درآمد نصیب کشور می‌کنند. می‌توان به دورانی نگریست که در مناقصه ساخت یک سامانه فضایی جدید چندین شرکت دانش‌بنیان داخلی با هم رقابت می‌کنند. می‌توان به جوانانی فکر کرد که با استارت‌آپهای فضایی خود خدمات مختلفی را به کشاورز و صنعت‌گر و دولتمرد می‌دهند.

اما اگر از نقد بهراسیم و از گذشته درس نگیریم یا به نظرات نخبگان و تجربیات دیگران بی‌توجه باشیم یا برنامه‌ها را نه بر اساس منافع ملی که بر اساس منافع شخصی و گروهی شکل دهیم و اگر با فساد برخورد جدی نکنیم و در اجرا از مدیران لایق استفاده نکنیم. بدیهی است که این دیدگاه خوب نشات گرفته از یک ذهن زیبا نیز به سرنوشت سایرین دچار خواهد شد.

داخلی |

نظرات بینندگان
کارشناس
1396/10/26 10:37 AM
اول اثبات برادری بعد ادعای میراث! در مورد مطلب "نیت خوب شرط لازم اما ناکافی در توسعه فضایی" که در اسپاش منتشر شده به نظر من باید چند نکته مورد توجه قرار گیرد: در مرحله اول خود تیتر مطلب است. شما یک "فرض" ذهنی خودتان را به عنوان "اصل" مطرح کرده اید و بعد بر همان اساس به تحلیل قضیه پرداخته اید. اول باید ثابت شود که واقعا در روندی که به ایستایی و انجماد فعالیت های فضایی ایران ختم شده، نیت "خوب" بوده یا نه. بعد بر اساس آن که نیت خوب بوده قضیه را تجزیه و تحلیل کرد. ما در عملکرد مدیران چند ساله اخیر نیت خوب نمی بینیم. بطور مثال مدیری که خود جزو مخالفان یک طرح بود، بعد از نشستن پشت میز ریاست فلان دستگاه، برای آن که بتواند بودجه ای بگیرد، مدافع طرح شد در عین حال عناصری که مدیر قبلی برای انجام همان طرح را با هزار زحمت گرد آورده بود را پراکنده کرد، چگونه می تواند "نیت" خوب داشته باشد؟ و یا مدیریتی که اصولا اعتقادی به توسعه فضایی کشور ندارد – در تنها شعار های توسعه می دهد- با انتخاب عناصری غیرمتخصص و ناوارد، سرنوشت و آینده مجموعه گردهم آمده فضایی کشور را با تحلیلی ناشیانه پراکنده می کند چگونه می تواند در مورد توسعه و پیشرفت فناوری فضایی "نیت" خوب داشته باشد؟ نوشته اید: "طی حدودا دو دهه توسعه فضایی کشور، چندین رویکرد متفاوت بر بدنه اجرایی این بخش حاکم شده است. " آیا قرار دادن افراد ضعیف،ناوارد، بی انگیزه و حتی بعضا مخالف توسعه فناوری فضایی را در پشت میز های ریاستی و مدیریتی و تغییرات سونامی وار در مسیر و جریان فعالیت ها را می توان "رویکرد متفاوت" نامید؟ آنهم هم با نیت خوب؟!! آیا اصولا توسعه فناوری هایی مانند صنایع فضایی را می توان در چارچوب برنامه های غیر راهبردی دانست که با هر وزش باد سیاسی تغییر مسیر دهد؟ " مقتضیات زمان " کجاست؟ کدام مقتضیات؟ تعویض به دلیل مقتضیات زمان یا نگاه کسانی که اصولا نه سابقه ای در فناوری های نوین دارند و نه آگاهی از توانایی های فناوری فضایی؟ سرنوشت فضانوردی در این کشور را به دست چه کسانی دادیم؟ چه کسانی تصمیم گرفتند این طرح یا آن طرح اجرا بشود یا نشود؟ چه کسانی تصمیم گرفتند سازمان ها و نهاد ها ادغام و یا تفکیک شوند؟ اصولا راه و راهبرد های فناوری فضایی را چه کسانی نوشتند؟ آیا به این نقشه راه عمل شد یا با تغییرات مسئولان سیاسی این راهبرد ها هم مانند بسیاری از برنامه های دیگر بنا به سلیقه مسئولان رنگ باخت؟ آیا کسی آمد پاسخگو باشد که چرا همکاری با روسیه، ایتالیا، فرانسه و... در زمینه فضایی ناکام مانده؟ نوشته اید "در دوره دوم توسعه فضایی ... دیدگاه غالب در این بخش بر توسعه فناوری بومی با محوریت افزایش غرور ملی جهت داده... و سند جامع توسعه هوافضا با همین نگاه تدوین شد." و بر اساس همین تفکر و سند " تعداد زیادی پلتفرم ماهواره‌ای تقریبا مشابه که همگی جهت توسعه فناوری و با اهداف تحقیقاتی در نظر گرفته شده بودند در یک سیاست موازنه مثبت به کلیه دانشگاه‌های مدعی واگذار شد." در اینجا چند سوال پیش می آید: 1- آیا " توسعه فناوری بومی با محوریت افزایش غرور ملی" که منجر به واگذاری طراحی و ساخت ماهواره "به کلیه دانشگاه‌های مدعی" شد را باید مثبت ببینیم یا منفی؟ و اگر مثبت می بینیم چرا این کار تنها در مرحله کار دانشگاهی باقیماند و خبری از گام های بعدی نیست؟ در سال های اخیر تنها شاهد رونمایی از این ماهواره ها هستیم در حالی که حاصل دست نخبگان ما در انبار ها مانده اند. 2- آیا تصور نمی کنید لازم است این ماهواره ها در عمل و با پرتاب به فضا بکارگیری شوند تا سازندگان و طراحان بتوانند با رفع عیب های احتمالی گام های بلند تری بردارند؟ 3- آیا تصمیم گیرندگان برای فناوری فضایی اعتقادی به انجام آنچه به عنوان " سند جامع توسعه هوافضا" در گذشته به تصویب رسیده دارند؟ اگر جواب مثبت است، دلیلی بر اثبات "نیت خوب" و عمل به آن دارند؟ نوشته اید "پس از تغییر دولت و روی کار آمدن حسن روحانی، برجام به اولویت اصلی کشور مبدل شد و تا مدتی نسبتا طولانی بخش فضایی کشور به خوابی عمیق رفت." منظورتان از "مدتی نسبتا طولانی " چیست؟ ظاهرا معنای ترکیبی این سه واژه در فرهنگ لغت شما با معنای آن در فرهنگنامه دهخدا متفاوت است. آنچه ما می بینیم آن است که باید هر سه کلمه را با واژه " بکلی" عوض کرد. اما با تعبیر "تکان‌های زلزله‌وار سال ۹۳ در ساختار فضایی کشور" نوشته شما موافقم چون هر زلزله ای چه با ریشتر کم باشد و چه زیاد، حاصلی جز نابسامانی، بر هم خوردن نظم و تخریب کم یا زیاد ندارد. آنچه شما با واژگان "تکان‌های زلزله‌وار سال ۹۳ در ساختار فضایی کشور" از آن یاد کردید با چه سیاستی و بر اساس چه بررسی کارشناسانه ای و توسط چه کسانی انجام شد و حاصل آن چه بود؟ این ها سوالاتی است که باید مسئولان امر به آن پاسخ دهند. به نظر من یافتن پاسخ این سوالات واجب تر از سوالاتی است که شما در مورد تفاوت سرنوشت فناوری فضایی در امارات و آرژانتین مطرح کرده اید گرچه پاسخ آن سوالات هم می تواند به ما کمک کند. زمانی که در سال 93 افرادی با یک بررسی غیرکارشناسانه، با موچین سیاسی به بنیان فناوری فضایی حمله بردند که به ادعای خود ابرویش را درست کنند، ناصحان و دلسوزان گفتند این مشاطه گران چشمش را کور خواهند کرد اما گوش شنوایی نبود و امروز حرف آنان به اثبات می رسد و می بینیم که این حوزه با عصای سفید در جاده ای پر سنگلاخ به سختی گام بر می دارد وحتی شما هم که در آن روزگار معتقد به بازگشت نهادهای ادغام شده به جایگاه خود بودید ناله می کنید و عجبا که باز هم رسوبات آن تفکر را در نوشته تان می بینیم که مقاوت پژوهشکده‌های وزارت جهاد کشاورزی برای باقی ماندن در پژوهشگاه فضایی را " تحمیل " بر دولت عنوان می کنید! جالب آن که با از بین رفتن تمرکز فناوری های فضایی و ایجاد مراکز متعدد، همانگونه که خودتان اشاره کرده اید یکی دیگر هم به این نهاد های پراکنده که بعد از تفکیک نه خود می دانند وظایف شان چیست و در چه موردی باید پاسخگو باشند و نه دیگران اضافه گردید و در حالی که در گذشته نهاد های فضایی را به دلیل فربه گی فاقد تحرک لازم می دانستند، مرکز ملی فضایی را راه اندازی کردند که به قوزی بالای بقیه قوز ها تبدیل گردید، نهادی که از بدو تاسیس تاکنون عملکردی جز چند تغییر مدیریتی و چند اطلاعیه و مصاحبه هایی نه چندان شفافیت در آن دیده نمی شود و مشکلاتی دارد که در این مطلب نمی خواهم به آن اشاره کنم که مثنوی هفتاد من کاغذ شود. از حق نباید گذشت در مطلبتان "آوای لالایی و خماری خواب بر کالبد فضایی کشور" را خوب آمده اید! بله آقای آهنگری زمانی که نوشتن سرنوشت امور راهبردی و آینده ساز و مدیریت دستگاه ها را به پیرمرد ها بسپارید باید منتظر شنیدن قصه های کهنه حسین کرد و امیرارسلان و آوای لالایی باشید و نه چون زمانی که مدیران جوان و به روز در راس امور قرار بگیرند که می توانید ریتم آهنگ های توسعه را تند و پر انرژی ببینید. نوشته اید:" نقاط مداری ایران به جز یکی از دست رفتند. توسعه فناوری هم به بی‌پولی خورد و ایران هم دست آخر صاحب ماهواره نشد. " از دست رفتن نقاط مداری ایران، در برابر از دست رفتن و خانه نشین شدن و یا مهاجرت نیرو های جوان نخبه و فرهیخته هیچ است. نقاط مداری را می توان باز هم به دست آورد اما برای تربیت نیروی جوان و توانمندی که از دسترس ما خارج شد چقدر سرمایه مالی و زمانی لازم است؟ من نمی خواهم از افراد نام ببرم چون مصلحت نمی دانم اما جای خالی آنهایی که شما هم می شناسید به دلیل مدیریت های خود بزرگ بین بی انگیزه، راهی دیار غربت شدند و یا الان خانه نشین هستند، را چگونه می توان پر کرد؟ در مورد تغییر و تحولات اخیر در سازمان فضایی تصور من این است که بکارگیری الفاظی مانند" استقبال کارشناسان"، "برگی دیگر در تاریخ فضایی کشور"،" ایجاد امیدواری زیاد" نوعی بزرگنمایی دیده می شود یا حداقل در مراحل اولیه که هنوز عمل ریاست جدید سازمان فضایی معلوم نیست چندان بجا نیست. زمانی که دکتر بهرامی هم به این سمت انتخاب شد- بر اساس سابقه قبلی و توان عملی ایشان به عنوان یک اهل فن- امیدواری هایی بوجود آمد اما در عمل دیدیم که : "پیر، پیر است اگر چه شیر بود" و حاصل چند سال ریاست ایشان بر سازمان فضایی تنها وعده بود و مصاحبه ای چند! در مورد آقای براری هم بگذارید از روی کارنامه عملی ایشان در سازمان فضایی قضاوت کنیم و از پیشداوری مثبت یا منفی بپرهیزیم. اما این نوشته اید ایشان "از دیدگاهی کاملا اقتصادی به فضا می‌نگرد" جای بحث دارد. متاسفانه در هر دو دولت آقای روحانی، نگاه اقتصادی و به روایت مردمی آن- کاسبکارانه- بر همه اجزای دولتی حاکم است و این که آقای براری به فضا دیدگاهی کاملا اقتصادی دارد چیز غیرطبیعی در این دولت بشمار نمی رود. اما باید دید که آیا این نگاه ها، ابزار های مناسبی دارند که عملی شوند یا خیر و در مرحله بعد به چه قیمتی؟ و آیا نگاه کردن به فناوری هایی مثل فضانوردی با دید این که در آن منفعت و کاسبی هست یا نه باید باشد و به خیر و صلاح ملک و ملت هست یا خیر؟ اینگونه نگاه های کاسبکارانه که متاسفانه امروز با لعابی خوش ظاهر به عنوان نگاه اقتصادی مطرح می شود به کجا ختم خواهد شد، توسعه فناوری و ظرفیت بومی یا بهره گیری از بازار های ارزان خارجی؟ آیا ما باید راه امارات را انتخاب کنیم و به طرف خرید خدمات و امکانات خارجی باشیم یا راه هند را با بها دادن به نیرو های فرهیخته و توسعه امکانات داخلی؟ در بخشی دیگر از مقاله تان با اشاره به لایه رویین و نه عمیق دلایل ریشه ای، اشاره داشته اید به "شکست در همکاری با خارجی‌ها"، "ریخت و پاش و بی‌برنامگی " و "انفعال، اختلافات بین‌سازمانی و از دست رفتن سرمایه‌ها" و به دنبال آن "جملگی مدیران بخش فضایی" را با صفت های "خیرخواه" و دارای " سودای خدمت" وصف کرده و بر اساس این نگاه نتیجه گیری کرده اید که "تنها نیت خیر و دیدگاه مناسب داشتن کافی نیست" در اینجا لازم است در مرحله نخست شما باید نیت خیر آنها را اثبات کنید. اگر "جملگی مدیران بخش فضایی"، "خیرخواه" و دارای " سودای خدمت" بودند باید بعد از ناکامی ها استعفا داده و جای خود را به کسانی واگذار می کردند که توان کاری بیشتری نسبت به آنها داشتند. "ریخت و پاش و بی‌برنامگی " و "انفعال، اختلافات بین‌سازمانی و از دست رفتن سرمایه‌ها" در زمانی رخ می دهد که مدیران به قول آقای جهانگیری معاونت رئیس جمهور " بی انگیزه، ناتوان و آویزان" هستند! مدیر خیرخواه وقتی توان توسعه برنامه ای را ندارد استعفا می دهد و می رود. کدام یک از مدیران بخش فضایی با استعفا و عذرخواهی از مردم به دلیل شکست در برنامه هایشان میز های ریاست را واگذار کرده اند؟ و از آن سوال برانگیز تر کدام یک از این مدیران برنامه داشته و یا دارند؟ چون برنامه باید بر اساس مشخص شدن محدوده وظایف طراحی و نوشته شود. آیا در حال حاضر، خود این مدیران محدوده و شرح وظایف خود را به روشنی می دانند؟ آیا وظایف پژوهشگاه هوا-فضا، سازمان فضایی و مرکز فضایی به روشنی مشخص است؟ آیا مدیران این نهاد ها می توانند کارنامه قابل قبولی از مدت ریاست خود را ارائه دهند؟ مدیری را می توان"خیرخواه" و دارای " سودای خدمت" دانست که اگر نه سالانه، لااقل هر چند سال یک بار نشان دهد در مدت خدمت خود منشاء چه تحولات مثبتی در زیرمجموعه اش بوده است. با شما موافقم که باید به بسیاری سوال ها از جمله چرا بسیاری از کشورها با یکدیگر همکاری موفقی دارند اما ما جز شکست حاصلمان نشده، چرا سرمایه گذاری در توسعه فناوری موجب تشکیل بخش خصوصی قدرتمند و دانش‌بنیان در کشورها می‌شود اما برای ما تنها تبدیل به رزومه برای دانشجویان جهت پذیرش گرفتن شد، چرا تغییر ساختاری که دادیم با آنهمه هیاهو و امید تنها به اختلافات دامن زد و انفعال به همراه آورد و ... پاسخ داده شود. البته این من و شما نیستیم که باید طراح سوالات باشیم و یا پاسخ دهیم. این نمایندگان مجلس شورای اسلامی هستند که باید بپرسند و مسئولان دولتی هستند که پاسخ دهند. البته نه در محافل خصوصی و درگوشی، بلکه علنی و در معرض دید مردمی که باید ولینعمت های آقایان بشمار بروند و نه نامحرمان دستگاه های کشوری. با شما موافقم که اگر مسئولان واقعا "خیرخواه" و دارای " سودای خدمت" هستند نباید از نقد هراس داشته باشند و هر منتقدی را با مهر سیاهنمایی منفعل و خاموش نکنند، از گذشته درس بگیرند، به نظرات نخبگان و تجربیات دیگران ‌توجه کنند، برنامه‌ها را بر اساس منافع ملی ونه پایه منافع شخصی و گروهی شکل دهند با فساد برخورد جدی کنند، در اجرا، بجای مدیران لایق از آویزان های بدون انگیزه و منفعت طلب استفاده نکنند. در آن صورت مسلم بدانید که فناوری فضایی ما با کمک جوانان نخبه و فرهیخته ای که داریم رنگ و بوی پیشرفت و پویایی به خود خواهد گرفت و گرنه این قافله تا به حشر لنگ است.
نظر شما
اخبار مرتبط

مخابرات فضایی، کلیدی برای توسعه پایدار

1396/09/05
گروه فناوری‌های فضایی و لایه فوقانی اتمسفر، به عنوان عضوی از کمیسیون ارتباطات پهن‌باند برای توسعه پایدار (The Broadband Commission for Sustainable Development) اخیرا در گزارش به بررسی پتانسیل...

براری سکاندار جدید سازمان فضایی ایران شد

1396/09/25
ظهر روز شنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۶، مرتضی براری (معاون سابق امور دولت، مجلس و استان‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات) با حکم محمد جواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به عنوان معاون وزیر...

فضا در هفته‌ای که گذشت؛ براری آمد، فضا خشن شد

1396/09/30
هفته گذشته به حکم وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات آقای مرتضی براری جایگزین محسن بهرامی شد. همچنین نظامی‌های خارجی در فضا غوغا به پا کردند و البته بلو اورجین هم در این هیاهو کپسول توریستی...

براری: توسعه فناوری و خدمات، دو بال بخش فضایی کشور است

1396/10/07
مرتضی براری؛ معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس سازمان فضایی ایران در نشست صمیمی با جمعی از کارشناسان و دغدغه مندان حوزه فضایی در بخش دانشگاه و بخش خصوصی عنوان کرد:« توانمندی و...

پربازدیدکننده ترین خبر

مدیریت بحران نیاز به ماهواره کاربردی دارد

بحران سقوط هواپیما در کوه‌ دنا و ناتوانی در پیدا کردن سریع محل حادثه جهت امدادرسانی با روش‌های هوایی و زمینی موجب شده تا بخش‌های دولتی و خصوصی فعال در حوزه سنجش از دورفضایی نیز تلاش‌های خود را بدین منظور با شدت پیگیری کنند هر چند این تلاش‌های عملی هنوز منجر به پیدا کردن هواپیما نشده است اما درس‌های بسیاری را برای مسئولین فضایی کشور به همراه داشته است. از جمله اینکه، فارغ از تمام تلاش‌هایی که برای کسب فناوری بومی ماهواره‌های سنجشی در دراز مدت انجام می‌شود ایران نیاز به یک اپراتور ماهواره‌ای مجهز به ماهواره‌های سنجشی کاربردی با مشخصات فنی مورد نیاز کشور دارد. ماهواره‌های سنجشی می‌توانند با تصاویری که منطقه وسیعی را پوشش می‌دهد به سرعت امکان بی‌نظیری را برای جستجوگران فراهم‌ کنند تا منطقه بزرگی را به سرعت برای پیدا کردن نشانه‌های یک هواپیمای سقوط کرده کاوش کنند. اما شرایط مختلف آب و هوایی و همچنین ابعاد سوژه مورد جستجو، نیازمندی‌های فنی مختلفی را می‌طلبد. ضمن آنکه تا زمانی که کنترل ماهواره در اختیار اپراتور بومی نباشد نمی‌توان به سرعت وارد عمل شد و ماهواره را برای تهیه تصاویر به صورت مستمر بر روی منطقه مورد نظر هدایت کرد. این امر در صحبت‌های سرادقی، معاون سازمان فضایی ایران که در مصاحبه با رسانه‌ها اظهار کرده بود این سازمان با کشورهای اروپایی در حال مذاکره است که اگر ماهواره آنها از روی محل سانحه عبور کرد تصاویر را در اختیار ایران قرار دهند به خوبی مشهود است. برای این کار نیاز به مذاکراتی است تا صاحبان ماهواره را مجاب کند، ماهواره‌های خود را برای تصویربرداری از منطقه سانحه تنظیم و عکس‌ها را در اختیار ایران بگذارند. چنین مذاکرات و ارتباطاتی حتی در شرایط بین‌المللی عادی، زمانی را از بین می‌برد که ثانیه‌های آن هم ارزشمند است. با این وجود بنا بر گزارش‌های واصله بخش یک شرکت دانش‌بنیان تحت عنوان موسسه سنجش از دور بصیر نیز موفق به دریافت تصاویر ماهواره‌ای محل حادثه از برخی کشورها شده است اما مسئولین این موسسه نیز اذعان دارند با وجود تلاش‌های در حال انجام توسط کارشناسان، تصاویر ماهواره‌های فعال در طیف مرئی در شرایط آب و هوایی فعلی محل حادثه کمک چندانی نمی‌کنند و کار جستجو از طریق این تصاویر به سختی انجام می‌شود. این در حالی است که در اختیار داشتن یک ماهواره دقت بالای راداری می‌توانست پاسخگوی نیاز باشد که هنوز هیچیک از نهادها و شرکت‌های فعال در حوزه سنجش از دور موفق به دریافت چنین تصاویری از کشورهای خارجی نشده اند. نیاز مبرم کشور به ماهواره‌های سنجشی کاربردی با مشخصات فنی مختلف در حالی مشهود است که چندی پیش برخی خرید ماهواره را تحقیر دانشمندان داخلی می‌دانستند بدون آنکه این نکته را در نظر داشته باشند که ماهواره‌های فعلی در مرحله تحقیق و توسعه هستند و تا رسیدن به ماهواره‌های کاربردی راهی دراز در پیش دارند. بنابر این ضمن پرداختن به توسعه فناوری بومی، بخشی از سرمایه کشور را می‌بایست صرف راه‌اندازی اپراتور ماهواره‌ای و خرید ماهواره‌های کاربردی برای پاسخگویی به نیازهای کشور نمود.