1399/12/27

یادداشت رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با عنوان اثرات کلان توسعه فناوری فضایی

فناوری فضایی با پرتاب ماهواره اسپوتنیک (Sputnik) شوروی در سال ۱۹۵۷ پا به عرصه گذاشت و امروزه ابعاد و کاربردهای گوناگونی از قبیل مشاهده زمین، هواشناسی، ناوبری، کاربردهای مخابراتی و نظامی را شامل می‌شود که نقش به‌سزایی در زندگی بشر ایفا می‌کنند. در حال حاضر دو رژیم حقوقی برای قانون‌گذاری و نظارت بر فعالیت‌های...
یادداشت رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با عنوان اثرات کلان توسعه فناوری فضایی

وحید یزدانیان: فناوری فضایی با پرتاب ماهواره اسپوتنیک (Sputnik) شوروی در سال ۱۹۵۷ پا به عرصه گذاشت و امروزه ابعاد و کاربردهای گوناگونی از قبیل مشاهده زمین، هواشناسی، ناوبری، کاربردهای مخابراتی و نظامی را شامل می‌شود که نقش به‌سزایی در زندگی بشر ایفا می‌کنند. در حال حاضر دو رژیم حقوقی برای قانون‌گذاری و نظارت بر فعالیت‌های حوزه فضایی وجود دارد که عبارتند از معاهدات، قوانین و توصیه‌نامه‌های کمیته استفاده صلح آمیز از فضای ماورای جو سازمان ملل متحد (COPUOS) و مقررات تخصصی طیف و مدیریت تداخل توسط اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU).

ازآنجایی‌که منابع فرکانسی و نقاط مداری ماهواره از منابع کمیاب تلقی می‌شوند، با روند روزافزون عملیاتی شدن تعداد زیاد ماهواره‌ها در حوزه‌ها و کاربردهای مختلف در سراسر جهان به‌ویژه کشورهای توسعه‌یافته، ثبت فرکانس و موقعیت مداری، تضمین عدم تداخل با سایر شبکه‌های ثبت‌شده و عملیاتی کردن ماهواره بسیار چالش‌برانگیز می‌شود. توسعه فناوری ماهواره به‌عنوان یکی از اجزاء کلیدی در فناوری فضایی اثرات کلانی در جامعه به‌همراه خواهد داشت.

به‌طور مثال با توسعه کاربردهای ماهواره‌های سنجشی می‌توان از مزایای مختلف آن‌ها در مدیریت بحران، کاهش خسارات و تسهیل بازسازی و حتی در توسعه میادین نفتی، معادن، حفاظت محیط‌ زیست و برخی موارد دیگر بهره گرفت. در حوزه ماهواره‌های مخابراتی نیز با به‌کارگیری ارتباطات پهن‌باند و توسعه خدمات در بستر آن، پیشرفت‌های قابل‌توجهی در ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی، فنی، قانونی و اقتصادی حاصل می‌شود.

در بعد سیاسی موجب افزایش قدرت و نفوذ از منظر حاکمیت فضا و ایجاد غرور ملی شده و از منظر اقتصادی نیز در کنار فواید متعددی که در توسعه صنایع و کسب‌وکارهای مختلف در کشور به‌همراه دارد، باعث تبدیل تهدیدهای ناشی از تحریم‌های ظالمانه به فرصت‌ها در سطح منطقه‌ای و جهانی می‌شود.

از دیدگاه اجتماعی، توسعه این فناوری، باعث کاهش شکاف دیجیتال و ایجاد دسترسی در مناطق کمتر توسعه‌یافته می‌گردد. از جمله می‌توان به مواردی مانند ارائه خدمات به‌موقع و مناسب مخابراتی، برقراری ارتباط در هنگام سوانح و بحران‌ها، کاهش آسیب‌های اجتماعی، افزایش سطح سواد، برابری، عدالت اجتماعی، ایجاد امید به زندگی، ارتقاء بهداشت و کاهش مهاجرت از مناطق کمتر برخوردار و دورافتاده اشاره کرد .

از نگاه قانونی، با ایجاد زیرساخت‌های مناسب و افزایش اتصال به شبکه و همچنین سهولت در ردیابی دارایی‌های فیزیکی، شاهد پیشگیری از جرم و جنایت و افزایش امنیت عمومی در جامعه و درنتیجه بهبود پیاده‌سازی قانون در کشور خواهیم بود. به‌علاوه، زیرساخت مناسب برای توسعه بیشتر و سریع‌تر دولت الکترونیک فراهم ‌شده و باعث بهبود عملکرد و پاسخ پلیس به جرم و جنایات، بهبود فرآیندهای قضایی (همچون حضور شاهدین در دادگاه‌ها به‌صورت ویدئویی) و انتشار اطلاعات ایمنی توسط پلیس‌های محلی خواهد شد .

در بعد زیست‌محیطی، با گسترش دولت الکترونیک شاهد اثرات کلانی در زمینه بهبود آبخیزداری، حفاظت از محیط ‌زیست، جنگل‌ها، مراتع و گونه‌های جانوری با گسترش اینترنت اشیا و همچنین کنترل و پیشگیری از بیماری‌های انسانی، دام و طیور و مبارزه موثرتر با آفت‌های کشاورزی به‌واسطه گسترش آموزش الکترونیک و سلامت الکترونیک،کاهش مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا خواهیم بود.

توسعه این فناوری در بعد فنی باعث افزایش تعداد مشترکین و ارائه خدمات پهن‌باند، افزایش پهنای باند تخصیص ‌داده‌شده به هر مشترک و درنتیجه افزایش پهنای باند اینترنت در کشور، بهبود کیفیت خدمات قابل ارائه، خدمات پخش و سرعت بخشیدن به نوآوری از طریق معرفی خدمات و کاربردهای جدید به مصرف‌کنندگان (به‌خصوص رشد نرم‌افزارهای مرتبط با شبکه‌های اجتماعی) خواهد شد.

نهایتا قابل ‌ذکر است که پیشرفت‌های اخیر در اکوسیستم ارتباطات ماهواره‌ای، بویژه سامانه‌های ماهواره‌ای پربازده (HTS)، به‌طور بنیادی در حال تغییر معیارهای رقابتی در ارائه خدمات ماهواره‌ای در مقایسه با شبکه‌های زمینی به‌ویژه در حوزه بک هال شبکه است. به‌علاوه، منظومه‌های ماهواره‌ای غیر زمین‌آهنگ در حال ظهور نیز با داشتن تاخیر انتشار و افت مسیر کمتر برای بسیاری از کاربردها جذابیت خاصی دارند.  

نتیجه اینکه در اکوسیستم در حال تحول شبکه‌های مخابراتی، ارتباطات ماهواره‌ای می‌تواند به یک فناوری کلیدی تبدیل شود، به‌گونه‌ای که در اغلب موارد و در مکان‌های مختلف گزینه‌ای مناسب برای برقراری ارتباط باشد. همچنین «شبکه‌ای از شبکه‌ها» که از مفاهیم اساسی نسل‌های آتی شبکه‌های مخابراتی محسوب می‌شود، به‌نحو مطلوبی به‌کمک ماهواره‌ها تحقق می‌یابد، تا جایی‌که بدون ماهواره و پوشش ارتباطی کامل آن قادر به تحقق ظرفیت واقعی خود نخواهند بود .

سازمان ها | COPUOS | ITU

داخلی | راهبرد |

نظر شما
اخبار مرتبط

منع استفاده از اینترنت ماهواره‌ای کشورهای غربی در روسیه

1399/11/04
مجلس دومای روسیه تصمیم دارد برای افراد و شرکت‌هایی که از خدمات اینترنت ماهواره‌ای کشورهای غربی استفاده می‌کنند، جریمه‌ای در نظر بگیرد. این قانون شامل خدمات اینترنت ماهواره‌ای شرکت‌ آمریکایی...

ایران و مجوز برای اینترنت ماهواره‌ای؛ درس عبرت نمی‌گیریم!

1399/11/29
الزام کسب مجوز برای استفاده از اینترنت ماهواره‌ای یک اشتباه بزرگ است؛ اشتباهی که عمری به قدمت تاریخ مدرن ایران دارد. اشتباهی آشنا در تاریخ همه وسایل مدرن ارتباطی ایران؛ از چاپ و مطبوعات...

اعلام سیاست مرکز ملی فضای مجازی درباره استفاده از اینترنت ماهواره‌ای در کشور

1399/12/10
دبیر شورای عالی فضای مجازی سیاست مرکز ملی فضای مجازی در خصوص اینترنت ماهواره‌ای را تشریح کرد. سید ابوالحسن فیروزآبادی دراین‌باره گفت: «اگر خدماتی که ارائه می‌کنیم کیفی‌تر و ارزان‌تر از...

به اینترنت ماهواره‌ای سلام کنیم

1399/12/24
به‌زودی اینترنت ماهواره‌ای در جهان به‌صورت موثر و فراگیر در دسترس قرار می‌گیرد و ایران هم در دایره این امکان ارتباطی خواهد بود. البته اینترنت ماهواره‌ای هم‌اکنون به‌شکل بسیار محدود وجود...

پربازدیدکننده ترین خبر

فضاپیماهای کوچک ناسا به اکتشاف سیاره ونوس می‌روند

ناسا تصمیم دارد طی ایده‌ای جدید و خاص، تعداد زیادی فضاپیمای کوچک را برای مطالعه جو سیاره ونوس (زهره) به‌سوی این سیاره بفرستد. مطابق این پروژه که با مشارکت محققان موسسه هوافضای اوهایو (Ohio Aerospace Institute) انجام می‌شود، تعدادی فضاپیما مجهز به حسگر توسط یک مدارگرد، رها شده تا در قسمت فوقانی اتمسفر ونوس پرواز کنند و به کاوش بپردازند. فضاپیماهای مذکور موسوم به لیوز (Lofted Environmental and Atmospheric Venus Sensors به‌اختصار LEAVES) با هزینه‌ای نسبتا کم توسعه داده می‌شوند و طراحی آن‌ها به‌گونه‌ای است که مانند بادبادک‌هایی سبک وزن بر فراز ونوس به پرواز درمی‌آیند.