1399/04/18

کشف یک سیاره فراخورشیدی عجیب در «بیابان داغ نپتون»

اخترشناسان دانشگاه وارویک (University of Warwick) انگلستان در جدیدترین مطالعه خود از راز یک سیاره فراخورشیدی (خارج از منظومه شمسی) منحصر‌به‌فرد پرده برداشته‌اند. در سال ۲۰۱۸ دانشمندان ناظر بر ماهواره تس (TESS) ناسا یک سیاره فراخورشیدی غول‌پیکر موسوم به TOI-849b را در مدار نزدیک ستاره TOI-849 که تقریباً...
کشف یک سیاره فراخورشیدی عجیب در «بیابان داغ نپتون»

اخترشناسان دانشگاه وارویک (University of Warwick) انگلستان در جدیدترین مطالعه خود از راز یک سیاره فراخورشیدی (خارج از منظومه شمسی) منحصر‌به‌فرد پرده برداشته‌اند. در سال ۲۰۱۸ دانشمندان ناظر بر ماهواره تس (TESS) ناسا یک سیاره فراخورشیدی غول‌پیکر موسوم به TOI-849b را در مدار نزدیک ستاره TOI-849 که تقریباً ۷۳۵ سال نوری از ما فاصله دارد، کشف کردند. 

سیاره TOI-849b تقریباً ۴۰ برابر زمین جرم دارد که این جرم معمولاً نشانگر یک غول گازی است و این سیاره نیز جرمی بین زحل و نپتون دارد. از آنجا که دیدن چنین چیزی در یک دنیای گازی عجیب است، دانشمندان می‌گویند که این سیاره شاید روزی یک غول گازی بوده و اکنون تقریباً به هسته جامد خود رسیده است. مطابق فرضیه دیگر ممکن است این سیاره به‌گونه‌ای بسیار غیرمعمول شکل گرفته باشد که به آن اجازه دهد از تجمع زیاد گاز جلوگیری کند.

ستاره میزبان سیاره TOI-849b یک کوتوله زرد است که دمای کمتری از خورشید ما دارد و تقریباً دو میلیارد سال از آن مسن‌تر است. سیاره TOI-849b به ستاره میزبان خود بسیار نزدیک است و دوره مداری آن کمی بیشتر از ۱۸ ساعت است. این بدان معناست که دورترین فاصله آن از ستاره خود تنها ۰.۰۲ واحد نجومی (فاصله معمول بین زمین و خورشید) است. به‌عنوان مثال، سیاره عطارد تقریباً ۲۰ برابر این سیاره یعنی تقریباً در فاصله ۰.۴ واحد نجومی به دور خورشید می‌چرخد.

شعاع، جرم و دوره مداری سیاره TOI-849b آن را در منطقه‌ای قرار داده است که «بیابان داغ نپتون» (hot Neptune desert) نامیده می‌شود. بیابان داغ نپتون یک منطقه مداری می‌باشد و شرایط فیزیکی در آن به‌گونه‌ای است که به‌نظر می‌رسد سیاره‌های بزرگ به‌ندرت در آن شکل می‌گیرند. 

نادر بودن این سیاره‌‌ها با جرم زیاد و دوره مداری نزدیک احتمالاً به‌دلیل ترکیبی از دو فرآیند متأثر از ستاره میزبان است؛ فوتوتبخیر (photoevaporation) و اختلال در جزر و مد. فوتوتبخیر، یونیزاسیون گازها و ذرات ناشی از تابش شدید است و باعث پراکندگی آن‌ها می‌شود. نیروی جزر و مدی نیز تفاوت بین نیروی گرانشی در طرف‌های نزدیک و دور یک جرم است که باعث ایجاد اثر کششی می‌شود.

عواملی که به گم شدن گازهای TOI-849b منجر می‌شوند، می‌توانند شامل هر موردی باشند که انرژی کافی برای از هم پاشیدن و پراکنده کردن جو آن را به فضا ایجاد کند. این بدان معنی است که هرگونه عاملی از برخورد سیاره‌ای، اختلال جزر و مدی و فوتوتبخیر می‌توانسته در این امر دخیل باشد. 

از طرف دیگر، این سیاره می‌تواند در زمانی شکل گرفته باشد که گاز بسیار کمی در آن محیط وجود داشته و شاید به‌دلیل شکل‌گیری نسبتاً دیرهنگام نسبت به عمر ستاره میزبان خود یا شکل‌گیری در شکاف موجود در قرص پیش‌سیاره‌ای باشد که تا حد زیادی عاری از گازها است.

اگرچه ما هنوز جزئیات شکل‌گیری و تاریخ غیرمعمول TOI-849b را نمی‌دانیم، کشف آن سرنخ‌های اخترفیزیکی را در مورد مکانیک شکل‌گیری سیاره‌ای و بینش‌های جدید درباره ترکیب احتمالی هسته‌های غول‌های گازی ارائه می‌دهد.

سازمان ها | University of Warwick | NASA

نجوم |

نظر شما
اخبار مرتبط

روش جدید تلسکوپ ناسا برای شکار سیاره‌های فراخورشیدی

1399/01/23
ناسا در حال توسعه ابزار جدیدی به‌نام «تلسکوپ بررسی مادون قرمز میدان عریض» (WFIRST) برای یافتن سیاره‌های فراخورشیدی دوردست می‌باشد؛ تلسکوپی که بنابر اعلام این سازمان از روش جدیدی موسوم به...

بررسی‌های جدید وجود سیاره نهم را رد می‌کند

1399/02/10
از سال ۲۰۱۴ ستاره‌شناسان فرضیه‌های گوناگونی مطرح کردند که بتواند رفتارهای عجیب اشیای ماورای نپتون را توضیح دهد؛ اجرام آسمانی کوچکی که فرانپتونی خوانده می‌شوند. اکنون پژوهش‌های جدید دانشمندان...

وجود آهن در جو یک سیاره فراخورشیدی

1399/02/29
گروهی از پژوهشگران بین‌المللی طی مطالعه‌ای به رهبری ستاره‌شناسان دانشگاه آمستردام (University of Amsterdam) هلند برای نخستین بار موفق به اثبات وجود آهن در جو یک سیاره فراخورشیدی شدند. محققان...

رصد یک سیاره فراخورشیدی با وزنی ۵۸ بار کمتر از زمین

1399/04/10
محققان یک سیاره فراخورشیدی (خارج از منظومه شمسی) در فاصله ۳۲ سال نوری از زمین را رصد کرده‌اند که وزن آن ۵۸ بار کمتر از زمین است؛ سیاره‌ای که تقریباً به‌اندازه نپتون بوده و دور ستاره‌ای جوان...

پربازدیدکننده ترین خبر

تمدید ۳ ساله امتیاز یکی از نقاط مداری ایران

ایران برای سه سال دیگر امتیاز مدار فرکانسی در موقعیت ۴۳.۵ درجه شرقی را تمدید کرد. مرتضی براری، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فضایی، ضمن اعلام این خبر گفت: «یکی از نقاط ثبت‌شده کشور در اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) موقعیت مداری ۴۳.۵ درجه شرقی است که براساس مقررات رادیویی مذکور، فرصت استفاده از آن تا مهر۱۳۹۹ است.» به‌گفته براری، سازمان فضایی ایران موفق به اخذ تائیدیه تمدید سه ساله امتیاز مدار فرکانسی در موقعیت مداری ۴۳.۵ درجه شرقی تا مهر۱۴۰۲ (اکتبر۲۰۲۳) برای جمهوری اسلامی ایران شد.