1398/01/18

امنیت اقتصادی در گرو صنعت فضایی

درحالی‌که اکنون مسئله فضا و صنعت فضایی به‌کلی دگرگون‌شده است و به‌طور نسبی از حالت امنیتی خارج و به تصرف بخش خصوصی و تجارت درآمده است. در ایران نیز اگر خود را با شرایط جدید هماهنگ نکنیم به شکل فاجعه‌باری در این صنعت دچار عقب‌ماندگی خواهیم شد‌. صنعتی که در حال پرواز از روی باند پیشرفت است. برای فهم این...
امنیت اقتصادی در گرو صنعت فضایی
پیشرفت‌های فناوری و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات، قدرت ماهواره‌ها را بسیار افزایش داده است.
عباس عبدی تحلیلگر سیاسی در روزنامه ایران نوشت:چندی پیش پژوهشگاه فضایی ایران از تعدادی روزنامه‌نگار دعوت کرد تا بازدیدی از دستاوردهای این پژوهشگاه داشته باشند و با امکانات فناوری فضایی و نقش آن در توسعه اقتصادی کشور و نیز تحولات این حوزه در اقتصاد جهانی آشنا شوند. بنده نیز در کنار تعدادی از دوستان و همکاران رسانه‌ای در این بازدید حضور داشتم. می‌کوشم که برخی یافته‌های جالب از این دیدار را به‌عنوان اتفاقاتی مثبت که در عرصه فناوری کشور در حال رخ دادن است تقدیم کنم.
اولین و شاید مهم‌ترین یافته این است که اگر فناوری دیجیتال و اینترنت دنیای جدیدی را در زندگی بشر ایجاد کردند، فناوری فضایی در حال گشایش دنیای جدیدتری است که ما در ایران به یک بخش محدود آن توجه کرده‌ایم. متأسفانه این صنعت به دلایل گوناگون عملاً جزو بخش‌های امنیتی طبقه‌بندی‌شده است.
شاید این به دلیل سابقه این صنعت نزد دو قطب سیاسی جهان است که کاربردهای نظامی و امنیتی آن در اولویت قرار داشته است و ما همچنان بر همین سنت رفتار می‌کنیم. درحالی‌که اکنون مسئله فضا و صنعت فضایی به‌کلی دگرگون‌شده است و به‌طور نسبی از حالت امنیتی خارج و به تصرف بخش خصوصی و تجارت درآمده است.
در ایران نیز اگر خود را با شرایط جدید هماهنگ نکنیم به شکل فاجعه‌باری در این صنعت دچار عقب‌ماندگی خواهیم شد‌. صنعتی که در حال پرواز از روی باند پیشرفت است. برای فهم این تحول کافی است که به تعداد ماهواره‌های جهان توجه کنیم.
از ابتدای این صنعت تاکنون و طی چند دهه حدود ۱۸۰۰ماهواره فعالیت کرده‌اند، درحالی‌که طی سه سال آینده قرار است حدود ۲۰۰۰۰ماهواره به هوا پرتاب شود. درواقع قریب به‌اتفاق آن‌ها در قالب ماهواره‌هایی هستند که در خدمت کسب‌وکار خواهند بود.
از سوی دیگر پیشرفت‌های فناوری و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات، قدرت ماهواره‌ها را بسیار افزایش داده است. اقتصاد دیجیتال و فناوری اطلاعات که طی سه دهه گذشته رشد شدیدی داشته است و در حال تبدیل‌شدن به بخش اصلی اقتصاد است با حضور فناوری فضایی یک گام بزرگ به جلو بر خواهد داشت.
فناوری فضایی به‌جز در امور نظامی در بسیاری از زمینه‌ها چون کشاورزی، هواشناسی، حمل‌ونقل، تصادفات، محیط‌زیست، جلوگیری از قاچاق، حوادث طبیعی مثل زلزله و سیل، نفت و گاز و معادن و اکتشافات، مسائل ثبتی و... می‌تواند راهگشا و اثرگذار باشد.
این فناوری موجب چند تحول اساسی دیگر نیز شده است. اولین تحول، از میان رفتن یا حداقل کم‌رنگ شدن مرزهای کشوری است. ما می‌توانیم از همه کشورهای دیگر همان اطلاعاتی را به دست آوریم که آنان از ما می‌توانند به دست آورند. چه‌بسا اطلاعات مربوط به ایران را از کشورهای دیگر خریداری کنند.
مثلاً فرانسه می‌تواند اطلاعات سطح زیر کشت ایران را با همه جزئیات به شرکت‌های پاکستانی بفروشد تا در برنامه‌ریزی برای صادرات به ایران استفاده کنند. در ادامه همین ویژگی، باید به بی‌معنا شدن مفهوم محرمانگی اطلاعات اشاره کرد. اکنون می‌توان تحرکات روی زمین را در اندازه عابر یا حتی پلاک اتومبیل پیگیری کرد و از آن مهم‌تر از طریق ترکیب اینترنت اشیا و فناوری فضایی کل اطلاعات لازم را به دست آورد و درعین‌حال در ایران همچنان بر سر حضور در اف‌ای‌تی‌اف (fatf) دعواست.
نکته مهم دیگر، از میان رفتن مفهومی به‌ نام فیلترینگ است. با پیشرفت‌های موجود دیر یا زود روش بدون سیم و فضایی برای ارتباطات اینترنتی تجاری خواهد شد و به‌احتمال فراوان مفهومی به‌ نام فیلترینگ بلا موضوع شده و به خاطرات تاریخی خواهد پیوست.
به‌علاوه، این فناوری چنان بر قیمت تولیدات اثرات کاهنده‌ای خواهد گذاشت که اگر از آن استفاده نکنیم، قدرت رقابت اقتصادی را از دست خواهیم داد و بیش‌ازپیش در سیاه‌چاله فقر فرومی‌رویم. نقش مهمی که این صنعت در افزایش بهره‌وری تولیدات دارد، موجب کاهش قیمت تمام‌شده خواهد شد.
پیشرفت‌های کشور در این صنعت به‌جز آنکه شامل ساخت و پرتاب ماهواره‌های ایرانی ازجمله ناهید می‌شود، موارد دیگری نیز دارد. ساخت بالن‌های ارتباطی که این روزها دیدن آن در آسمان تهران عده‌ای را به تعجب واداشته است از این نمونه است.
بالن‌هایی که برای موارد اضطراری مثل حوادث می‌توانند به‌سرعت به منطقه حادثه‌دیده چون زلزله‌زده یا سیل‌زده گسیل شوند و ضمن ارائه اطلاعات دقیق از میزان خرابی‌ها و منطقه نیازمندتر تصویر کاملی را در اختیار مدیریت بحران قرار دهند و ارتباطات تلفنی را با مردم منطقه آسیب‌دیده برقرار نماید و این کار خسارات حوادث را بشدت کاهش خواهد داد. سیاست‌های کشت و کشاورزی و آب، ازجمله مسائلی است که همواره با آن درگیر بوده‌ایم.
داستان سیب‌زمینی و پیاز از موارد مشهور آن است که با کمک این فناوری می‌توان آن را سروسامان داد. از عجیب‌ترین اطلاعاتی که در آنجا در اختیار ما گذاشتند این بود که ۷۸۰۰۰هکتار زمین در خوزستانِ گرم زیر کشت برنج است که هر هکتار آن مقادیر زیادی آب مصرف می‌کند که برای آن استان فاجعه‌بار است. در اصفهان که دچار کم‌آبی است ۲۶۰۰هکتار و در فارس نیز ۲۵۰۰۰هکتار زیر کشت برنج است که قطعاً این کار به نفع کشور و کشاورزی نیست و همه این‌ها اطلاعاتی است که این فناوری در اختیار مدیریت کشور قرار می‌دهد.
سرعت پیشرفت جهان در این فناوری خیلی  بیشتر از ماست و این تفاوت سرعت ما را دچار پس‌افتادگی شدیدی خواهد کرد و حتی امنیت اقتصادی ما را به خطر خواهد انداخت. باید این فناوری را از حالت محرمانگی و نظامی خارج و به فاز اقتصادی و کسب‌وکار وارد کرد. دستاوردهای صلح‌آمیز و اقتصادی و تولیدی آن بسیار مهم‌تر از وجه نظامی آن است. متأسفانه همه توجهات ما به ماهواره‌بر است.
در سال گذشته بیش از ۱۲۸میلیارد دلار در این حوزه سرمایه‌گذاری شده است و با شیب تندی در حال افزایش است. رقابت آینده میان کشورها در این حوزه است. این صنعت باید از حالت دولتی بودن خارج و بخش خصوصی در آن فعال شود. چنین تحولی موجب تغییر نگاه مدیریت کشور به موضوع فناوری و رویکرد اقتصادی و اداره کشور نیز خواهد شد.
منبع: عصرایران

افراد | عباس عبدی

داخلی |

نظر شما
اخبار مرتبط

دلیل عدم شفاف‌سازی در مورد ماهواره دوستی چیست؟

1397/12/06
درحالی‌که محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در روز ملی فناوری فضایی اعلام کرد ماهواره دوستی آماده پرتاب به فضا است و براری رئیس سازمان فضایی هم در این راستا گفته بود که...

مدل پروازی ماهواره مخابراتی ناهید۱ آماده پرتاب است

1397/12/14
رئیس پژوهشگاه فضایی ایران گفت: «مدل پروازی ماهواره مخابراتی ناهید۱ که در پژوهشکده سامانه‌های ماهواره با همکاری سایر پژوهشکده‌های این مجموعه طراحی و ساخته‌شده، آزمون‌های لازم را گذرانده و...

سال 97 از نگاه اسپاش؛ ماهواره‌برها و پرتاب‌های مهم سال

1398/01/03
ساخت و پرتاب ماهواره‌برها هر ساله از مهم‌ترین اخبار فضایی جهان هستند. سال گذشته پایگاه تحلیلی خبری اسپاش تلاش کرد تا مهم‌ترین پرتاب‌های فضایی انجام شده را به اطلاع مخاطبین خود برساند. در...

پربازدیدکننده ترین خبر

یک سیارک خطرناک به بزرگی دو برابر برج ایفل از کنار زمین عبور خواهد کرد

ناسا اعلام کرد یک سیارک خطرناک که بزرگی آن به دو برابر برج ایفل می‌رسد، در حال نزدیک شدن به زمین است و با سرعت زیادی از کنار سیاره زمین عبور خواهد کرد.