1397/07/25

مریخ جای ما نیست!

چند سالی است که از پیشنهاد برنامه مارس وان (Mars One) یا سفر بی بازگشت به مریخ از طرف یک شرکت هلندی به همین نام می‌گذرد و عده بسیاری از جمله از ایران داوطلب این سفر شده‌اند بدون آنکه مطالعه و درک عمیقی درباره آن داشته باشند. این که شرایط مریخ نسبت به دیگر سیارات ظاهرا بهتر است و ما توانایی ساخت سامانه‌های...
مریخ جای ما نیست!

چند سالی است که از پیشنهاد برنامه مارس وان (Mars One) یا سفر بی بازگشت به مریخ از طرف یک شرکت هلندی به همین نام می‌گذرد و عده بسیاری از جمله از ایران داوطلب این سفر شده‌اند بدون آنکه مطالعه و درک عمیقی درباره آن داشته باشند.
این که شرایط مریخ نسبت به دیگر سیارات ظاهرا بهتر است و ما توانایی ساخت سامانه‌های فضایی برای سفر به مریخ را داریم دلیل کافی برای انجام سفر یک سویه به مریخ نیست. حتی اینکه برخی معتقدند با ساخت سازه‌های نفوذناپذیر و ایجاد جو، گرم نگه داشتن محیط، بتوانیم مریخ را زمینی‌سازی و قابل سکونت کنیم، بیشتر یک نظریه رویایی است تا واقع‌گرایی.
این گروه می‌گویند می‌توانیم در سازه‌های زیستی غیرقابل نفوذ، گلخانه‌هایی برای پرورش گیاهان بسازیم و خوراک‌مان را تامین کنیم. اما ما هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانیم آیا خاک مریخ توانایی لازم برای رشد گیاهان را دارد یا خیر.
در پاسخ به سوالاتی مانند تامین اکسیژن، محافظت از پرتوهای خورشید و شهاب‌ها، تامین انرژی و برق و غیره راه‌حل‌هایی ارائه می‌دهند اما سوالات زیادی است که بدون جواب است. بطور مثال آیا گرانش ۳۸درصدی مریخ نسبت به زمین در دراز مدت مشکلی برای بدن انسان به‌وجود می‌آورد؟ چگونه می‌توان آب مصرفی را از منابع احتمالی آب‌های مریخ تامین کرد؟ سکونت‌گاه‌ها از چه ویژگی‌هایی باید برخوردار باشند و چگونه می‌توان این سکونت‌گاه‌ها را در آنجا ساخت؟ زیرا فشار جوی مریخ ۶میلی‌بار است و باید درست مثل ایستگاه‌ها و سفینه‌های فضایی توان ماندگاری در جو و فشار کم آن را داشته و از هم نپاشند. این زیستگاه‌ها همچنین باید در برابر باد و طوفان‌های سطح مریخ، بادهای خورشیدی و عوامل خطرناک کیهانی مقاوم باشند.
حتی اگر تمام این مشکلات فنی حل شوند باز هم انسان با ویژگی‌هایی که دارد برای زندگی دائمی در مریخ، توانایی لازم را نخواهد داشت. در نظر بگیرید سفری یک ساله در سفینه‌ای بسیار مجهز را آغاز کنید و حتی تعدادی از دوستان و اعضای خانواده و آشنایان هم شما را همراهی می‌کنند؛ در این سفر یک ساله که در مسیر خطرهای زیادی مانند برخورد شهاب سنگ‌ها، اشعه‌های خطرناک کیهانی، خراب شدن یک یا چند دستگاه سفینه، هم شما را تهدید کند ضمنا شما حق نداشته باشید توقف کنید یا از سفینه خارج شوید. در کل این یک سال، به جای رفتن به حمام و ایستادن زیر دوش، مجبور باشید با دستمال مرطوب خودتان را تمیز کنید، غذا خوردن و نوشیدن آب و حتی خوابیدن‌تان به راحتی ممکن نباشد، روزانه مجبور باشید برای از دست ندادن توان بدنی مرتبا چند ساعت ورزش  کنید و... تا به مریخ برسید.
حتی فرض کنید که سفینه شما درست در نقطه پیش‌بینی شده سالم و آرام فرود بیاید و شما بعد از این سفر سراسر عذاب به استراحت‌گاه مریخی خودتان برسید. در آنجا چه چیز در انتظار شما خواهد بود؟ سکونتگاهی با مساحت محدود و منظره بیابانی که از پشت پنجره ضخیم و کوچک خواهید دید. بیابانی که تا چشم کار می‌کند از خاک سرخ پوشیده شده است بدون هیچ چشم اندازی از جنگل و دریا و پرندگان با آسمانی سرخ و بدون ابر. برای بیرون رفتن باید لباس دست و پاگیر و سنگین و خسته کننده فضایی بپوشید. خروج هم در هر زمانی که شما دلتان برای گردش تنگ شد ممکن نیست و محدویت دارد. تازه وقتی هم که از زیستگاه خارج شوید کجا می‌خواهید بروید؟ در آنجا از پارک و سینما و دیگر تفریگاه‌های زمینی خبری نیست. کارشناسان معتقدند با توجه به تجربیات به دست آمده در گروه‌های تحقیقاتی اعزامی به قطب جنوب و یا ایستگاه‌های فضایی، در صورت اقامت طولانی و یا دائمی، جنون و درگیری بین افراد، حتمی خواهد بود.
خلاصه آن که ما انسان‌ها عادت کرده‌ایم در همین سیاره، حتی با مشکلات زیست محیطی‌اش و در کنار هم، حتی با مشکلات موجود در روابط اجتماعی‌مان زندگی کنیم و زیستن در هیچ سیاره دیگری برای انسان قابل تصور نیست.
در زمان سفر فضانورد الکساندر لازوتکین (Aleksandr Lazutkin) به ایران، در جلسه گفت‌وگویی عمومی, فردی با این استدلال که زمین در حال تخریب است و بشر باید برای بعد از زمین زیستگاه مناسبی بیابد، لازوتکین جواب بسیار زیبایی داد و گفت به جای این که بنشینیم و برای حل صدها مشکل زیستی در مریخ فکر کنیم، بیایید سعی‌مان را در راه جلوگیری از تخریب زمین به کار بگیریم و از این هدیه‌ای که خداوند به ارزانی در اختیارمان گذاشته محافظت کنیم.

فضانوردی و سرنشین‌دار |

نظر شما
اخبار مرتبط

اگر مریخ نه، پس کجا؟

1397/07/02
عصر یخبندان که شد، بسیاری از گونه‌های جانوری نابود شدند و کره‌زمین در یخبندانی عظیم فرورفت. گیاهان و جانوران متعددی منقرض شدند و نسل آن‌ها برای همیشه از زمین برچیده شد. سال‌هاست گرمایش کره‌زمین،...

فضانوردانی که به مریخ می‌روند خود را مریخی بدانند!

1397/07/04
کریس هدفیلد (Chris Hadfield) فضانورد بازنشسته کانادایی اخیراً نظر خود را درباره فضانوردان سفر به مریخ بیان کرده است. روز جمعه فضانورد مشهور کانادایی با شوخی گفت: «فضانوردانی که به مریخ...

کشاورزی در مریخ ؛ چگونه در مریخ محصولات غذایی تولید کنیم؟

1397/07/04
کشاورزی در مریخ یکی از گام‌های نخست برای استعمار این سیاره است. تحقیقات در این راستا می‌تواند به روند بهبود امنیت غذایی و حفاظت زیست‌محیطی بر روی زمین هم کمک کند. در این نوشتار به این سؤال...

پربازدیدکننده ترین خبر

برنامه‌ریزی در حوزه فضا باید واقعی باشد تا فضایی

سیروس برزو از پیشکسوتان و روزنامه‌نگاران حوزه علم نجوم در یادداشتی این‌چنین آورده است: آنچه طی سال‌های اخیر روی‌داده، نشان‌دهنده آن است که سند جامع هوافضا بنا به دلایل مختلف قابل‌اجرا نیست. بررسی و تصویب مرحله نخست این سند با توجه به وضعیت هوافضای کشور در سال ۹۰ به پایان رسید. جدای از این‌که باید دید این مصوبه در همان زمان آیا بر پایه واقعیت‌ها شکل گرفت یا خیر؛ کارشناسان و متصدیان این فناوری به‌خوبی مطلع هستند که شرایط امروز ایران و نگاه مسئولان فعلی با دیدگاه‌های مسئولان در زمان تصویب این سند فاصله بسیار دارد. در مورد کاوشگرها و آزمایش‌های زیستی انجام‌شده درگذشته، نیز متأسفانه سیاست درستی در پیش‌گرفته نشده بود و باید مورد تجدیدنظر قرار بگیرد. اگر پرتاب حیوانات به ارتفاع‌های بالا در اواخر دهه ۱۹۴۰ و دهه بعد آن را به‌دقت بررسی کنیم می‌بینیم اهداف اصلی این عملیات نظامی بوده و ربطی به فضانوردی سرنشین دار نداشته است. چه در آمریکا و چه شوروی، در آن دوران درصدد ساخت هواپیماهایی بودند که به شکل بالستیک بتواند خود را به خاک دشمن برساند به همین دلیل لازم بود بدانند در این شرایط وضعیت دستگاه‌های بدن چطور کار می‌کند. اما بعد که نظر نظامی‌ها به بالا بردن قدرت موشک‌های قاره‌پیما جلب شد از پرتاب‌های بالستیک موجود زنده خودداری کردند. در مورد آزمایش‌های قبلی و پرتاب کاوشگرها در ایران با موجود زنده نیز متأسفانه نگاه به مقوله پرتاب کاوشگرها اشتباه و ناشی از عدم اطلاع دقیق دست‌اندرکاران از واقعیت‌های پشت پرده پرتاب حیوانات در برنامه‌های غیرمداری بود. به همین دلیل ادامه این کار، اشتباه و هدر دادن هزینه است. چنانچه روزی ایران سفینه سرنشین دار خود را بسازد و بخواهد سامانه‌های آن را آزمایش کند بازهم آزمایش‌های انجام‌شده با کاوشگرها مفید نخواهد بود بلکه باید همان سفینه با حیوانات مورد آزمایش قرار بگیرد لذا ادامه پرتاب کاوشگرها هدر دادن بودجه است.