1397/06/28

شواهد جدید پلوتو را دوباره به یک سیاره تبدیل می‌کند

برای ۱۲سال است که سیاره کوتوله پلوتو که محبوبیت زیادی در میان علاقه‌مندان به اخترشناسی دارد، رسماً جایگاه خود را به‌عنوان سیاره ازدست‌داده است. البته از آن زمان تاکنون، مشاجره‌ها بر سر اینکه چنین موضوعی می‌تواند صحت داشته باشد یا خیر، ادامه داشته است.
شواهد جدید پلوتو را دوباره به یک سیاره تبدیل می‌کند

برای ۱۲سال است که سیاره کوتوله پلوتو که محبوبیت زیادی در میان علاقه‌مندان به اخترشناسی دارد، رسماً جایگاه خود را به‌عنوان سیاره ازدست‌داده است. البته از آن زمان تاکنون، مشاجره‌ها بر سر اینکه چنین موضوعی می‌تواند صحت داشته باشد یا خیر، ادامه داشته است.
اکنون گروهی از کارشناسان مدعی شده‌اند که پلوتو مورد اجحاف قرارگرفته است. پس‌ازاینکه گروهی جهانی از کارشناسان اخترشناسی موارد لازم برای طبقه‌بندی یک جرم سماوی به‌عنوان سیاره را به‌روزرسانی کردند، اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی در اوت۲۰۰۶ پلوتو را از فهرست سیاره‌ها حذف کرد. تعریف جدید اتحادیه به شرح ذیل است: (الف) یک جرم سماوی که به دور خورشید می‌چرخد، (ب) جرم کافی برای گرانش خود دارد تا بر نیروهای شدید فائق آید و به تعادل هیدرو استاتیک دست یابد، (ج) محیط پیرامون مدارش را پاک‌سازی کرده باشد.
معیار سوم به این معناست که جرم سماوی موردنظر باید در مسیر چرخش خود به‌عنوان جرم غالب باشد و هیچ‌چیزی برتر از این جرم در آن ناحیه وجود نداشته باشد. اگرچه پلوتو از دو معیار اول برای در نظر گرفته شدن به‌عنوان یک سیاره برخوردار است، اما در پاک‌سازی و تسلط بر مسیر چرخش خود عملکرد موفقی نداشته است چراکه چند جرم کمربند کویپر (Kuiper belt) در آن ناحیه حضور دارند. اما مقاله جدیدی که دریکی از نشریات به چاپ رسید نشان می‌دهد که ادبیات علمی از معیار سوم پشتیبانی نمی‌کند. گروهی از محققان دانشگاه فلوریدای مرکزی پس از مرور مقاله‌های چاپ‌شده در طول ۲۰۰سال گذشته، فقط یک مقاله مربوط به سال۱۸۰۲ یافتند که از معیار سوم برای طبقه‌بندی سیاره‌ها استفاده کرده بود. البته این استدلال بعدها مردود اعلام شد.
نویسنده و محقق فیلیپ متزر (Philip Metzger) بیان کرد: «تعریف اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی می‌گوید که سیاره باید بر اساس مفهومی تعریف گردد که هیچ‌کس از آن در تحقیقات خود استفاده نمی‌کند. این مفهوم باعث می‌شود دومین سیاره پیچیده و جالب در منظومه شمسی یعنی پلوتو کنار گذاشته شود.» افزون بر این گروه کارشناسان دریافتند که دانشمندان از زمان گالیله، معمولاً قمرهایی نظیر تیتان و اروپا را به‌عنوان سیاره قلمداد کرده‌اند. متزر افزود: «ما اکنون فهرستی از ۱۰۰دانشمند در اختیارداریم که از واژه سیاره به‌گونه‌ای استفاده کرده‌اند که مغایر با تعریف اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی هست، البته دلیلش این بود که عملاً این کار مفید واقع می‌شد. آن‌ها به‌روشنی نگفته‌اند که منظورشان از پاک‌سازی مدار چه بوده است. اگر این تعریف را با دقت لحاظ کنیم، دیگر هیچ جرمی را نمی‌توان سیاره نامید چراکه هیچ سیاره‌ای مدارش را پاک‌سازی نمی‌کند.»
آقای متزر معتقد است که اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی وقتی این اصلاحیه را در سال۲۰۰۶ انجام داد، مدعی شد که پاک‌سازی مدار یک تعریف استاندارد است که دانشمندان از آن برای تفکیک میان سیارک‌ها و سیاره‌ها استفاده می‌کنند. اما مقالۀ فعلی نشان می‌دهد که این‌چنین نبوده است. کربی رانیون (Kirby Runyon) از آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جونز هاپکینز اظهار داشت: «ما نشان دادیم که این‌یک ادعای تاریخی کذب است. به‌کارگیری این استدلال برای پلوتو نمی‌تواند کار درستی باشد. سیاره باید بر اساس ویژگی‌های ذاتی تعریف شود، نه ویژگی‌هایی که می‌توانند تغییر پیدا کنند؛ مثل دینامیک مدار سیاره. ویژگی‌های دینامیکی ثابت نیستند و به‌طور مداوم در حال تغییر هستند. دانشمندان پیشنهاد می‌کنند که طبقه‌بندی سیاره باید بر اساس زیر باشد: به‌قدر کافی بزرگ باشد تا گرانش آن به سیاره اجازه دهد تا شکل کروی به خود بگیرد.»

شواهد جدید پلوتو را دوباره به یک سیاره تبدیل می‌کند
آقای متزر خاطرنشان کرد: «و این‌یک تعریف دلبخواهی نیست. ظاهراً این مورد نقش مهمی در تکامل یک جرم سیاره‌ای دارد زیرا وقتی اتفاق می‌افتد، باعث آغاز فعالیت‌های داخلی در آن جرم  می‌شود. برای مثال، پلوتو دارای یک اقیانوس عمقی، اتمسفر چندلایه و ترکیبات آلی است. البته شواهدی از چند قمر و دریاچه‌های قدیمی هم به آن نسبت داده‌شده است. پلوتو پویاتر و فعال‌تر از مریخ است. اما تنها سیاره‌ای که از ویژگی‌های عمقی پیچیده‌ای برخوردار است، زمین است.»
مطمئن هستیم که مقاله حاضر به مشاجره‌ها در خصوص پلوتو پایان نخواهد داد. اخترفیزیکدان و مقاله‌نویس نشریه فوربس اتان سیگل (Ethan Siegel) سال گذشته این‌چنین نوشت: «مسئله بزرگ‌تر از این است که آیا پلوتو مدارش را پاک‌سازی می‌کند یا خیر؛ مسئله اصلی به محل قرارگیری پلوتو در منظومه شمسی مربوط می‌شود. وقتی بحث از جایگاه سیاره می‌شود، ژئوفیزیک کفایت نمی‌کند. در اخترشناسی، سه قانون املاک صدق می‌کند: موقعیت، موقعیت، موقعیت. نکته بسیار معناداری در خصوص جایگاه ما در منظومه شمسی وجود دارد که زمین را به یک سیاره تبدیل می‌کند و پلوتو را در زمره سیاره‌ها جای نمی‌دهد. اگر درباره منظومه شمسی خودمان و تعداد سیاره‌های موجود در آن صادق باشیم، باید بگوییم که هشت جرم وجود دارد که با بقیه اجرام فرق دارند.» تا زمانی که بحث درباره پلوتو داغ باشد، امیدمان را حفظ خواهیم کرد.

منبع: بیگ بنگ

نجوم | کاوش‌های فضایی |

نظر شما
اخبار مرتبط

با نرم افزار سولارواک‌لیت در فضا کاوش کنید

1397/06/22
کمتر کسی است که آرزوی سفر به فضا را در دل نداشته باشد. اما تعداد افرادی که توانستند سیاره مادری‌شان را از فضا تماشا کنند بسیار کم است. سازندگان نرم‌افزارهای کاربردی با تولید برنامه Solar...

داستان نخستین فرود بر سیاره‌ای که از دور دل می‌برد و از نزدیک زَهره!

1397/06/25
سفینه ونرا-۷ (7-Venera) روسی اولین سفینه‌ای بود که اطلاعات ارسالی آن اثبات کرد سیاره زهره (Venus) دارای سطحی جامد با گردوغبار کم است. اطلاعات ارسالی ونرا-۷ به‌طور قطعی تأیید کرد که انسان‌ها...

پربازدیدکننده ترین خبر

بحران سایوز در روسیه

به دنبال حادثه شکست سایوز ام.اس-۱۰ (Soyuz-ms10) در پرتاب روز ۱۱اکتبر, طی چند روز گذشته گروه بزرگی از جست‌وجوگران توسط روسکاسموس (Roscosmos) اجیر شده‌اند تا منطقه سقوط حامل فضایی را وجب به وجب بگردند و قطعات حامل فضایی سقوط کرده را جمع‌آوری کنند. در پی کار این افراد تقریبا تمامی قطعات حامل فضایی سقوط کرده، پس از بسته‌بندی و کدگذاری به شرکت پروگرس (progress) سازنده حامل فضایی سایوز در شهر سامارا فرستاده شدند تا توسط مهندسان و کارشناسان مورد بررسی قرار بگیرند. گروهی از متخصصان به سرپرستی دیمیتری راگوزین (Dmitry Rogozin)، رئیس سازمان فضایی روسیه، بعد از رسیدن قطعات هم به سامارا رفتند تا در محلی که قطعات مراحل اول و دوم حامل فضایی سایوز به آن تحویل داده شد, ناظر بررسی‌ها بر روی این قطعات باشند. براساس اسناد و مدارک، هزینه‌های پرواز بیش از ۳میلیون روبل (به‌طور دقیق ۳،۱۳۰،۹۷۵روبل ۱۲کپک به اضافه ۴۷۵،۰۱۳روبل به عنوان مالیات بر ارزش افزوده) بوده است! سرنشینان فعلی ایستگاه تنها تا حدود اواخر دسامبر وقت دارند به زمین بازگردند و اگر بررسی‌ها بیشتر طول بکشد برای بازگرداندن آن‌ها باید سفینه سایوز جدیدی -البته بدون سرنشین- به فضا فرستاده شود. از سوی دیگر با توجه به سوراخی که در سفینه سایوز متصل به ایستگاه به‌وجود آمد, کارشناسان روسکاسموس معتقدند باید فضانوردان با راهپیمایی فضایی, بدنه خارجی آن را مورد بررسی قرار دهند و راهپیمایی هم مستلزم حضور دو فضانورد است در حالی که فعلا تنها یک فضانورد روس در ایستگاه فعال است و قرار بود بررسی بدنه خارجی را آوچنین به همراه او انجام دهد که به دلیل سقوط سایوز نتوانست به ایستگاه فضایی بین‌المللی برسد. روسکاسموس تلاش دارد هرچه زودتر از این مخمصه نجات پیدا کند و بتواند با رفع مشکل فنی حامل فضایی بالابرنده, ناو سرنشین‌دار دیگری به ایستگاه فضایی بین‌المللی بفرستد.