1397/06/26

نخستین مسافران مدار ماه

از همان سال‌های اول سفر انسان به فضا، مسابقه‌ای بین هر دو کشور صاحب قدرت فضایی آغاز شد که شروع آن مدار زمین بود؛ اما خط پایانی مسابقه در ۳۸۴ هزار کیلومتری زمین، بر سطح کره ماه قرار داشت. برای رسیدن به خط پایان، آمریکا رسماً طرح آپولو را به‌عنوان وسیله اعلام کرد، اما روس‌ها هیچ‌گاه به‌طور رسمی از فرستادن...
نخستین مسافران مدار ماه

از همان سال‌های اول سفر انسان به فضا،  مسابقه‌ای بین هر دو کشور صاحب قدرت فضایی آغاز شد که شروع آن مدار زمین بود؛ اما خط پایانی مسابقه در ۳۸۴هزار کیلومتری زمین، بر سطح کره ماه قرار داشت. برای رسیدن به خط پایان، آمریکا رسماً طرح آپولو (Apollo) را به‌عنوان وسیله اعلام کرد، اما روس‌ها هیچ‌گاه به‌طور رسمی از فرستادن انسان به ماه و طرح خود برای رسیدن به این هدف حرفی به میان نیاوردند.
اجزای برنامه آمریکا شامل ماهواره‌بر ساترن-۵ (Satren-5)، ناو آپولو و ناوچه مه نشین می‌شد. روس‌ها در دو خط موازی بهره‌گیری از کاوشگران فضایی و طرح پیچیده‌ای با استفاده از ماهواره‌بر غول‌پیکر ان-۱ (N1)، ناو سایوز (Soyuz) و ناوچه ال-ک (LK)، کار را پیش می‌بردند. البته برای کاوشگران بدون سرنشین لونا (Lona) فعالیت علنی بود و برنامه سرنشین دار به‌طور غیرعلنی و سری.
برای رسیدن به این هدف، ناو سایوز باید توانایی خود در ردیابی، اتصال، جابجایی سرنشین، سفر به مدار ماه و بازگشت موفقیت‌آمیز را نشان می‌داد. برخی از این وظایف مستقیماً توسط ناو سایوز و فضانوردان آن انجام می‌شد و برخی دیگر تحت پوشش ماهواره‌های کاسموس و یا کاوشگران زوند.
در چهاردهم ژانویه ۱۹۶۹ سایوز -۴ به سرنشینی ولادیمیر شاتالف (Vladimir Shatalov) به فضا پرتاب شد. روز بعد سایوز- ۵ که سه تن کیهان‌نورد بوریس ولینف ( Boris Volynov)، الکسی یلیسیف ( Alexei Yeliseyev)  و یوگنی خرونف (Yevgeny Khrunov)  سرنشین آن بودند، راهی مدار شد و بعد از چند مانور به سایوز ۴ پیوست. سپس خرونف و یلیسیف با انجام یک راهپیمایی فضایی از سفینه خود خارج و وارد سایوز -۴ شدند دو سفینه پس از جدایی هم به زمین بازگشتند. پرواز سایوزهای ۴ و ۵ ثابت کرد که شوروی توانایی الحاق واحدهای سرنشین دار در فضا را دارد. برخلاف نظر خیلی از رسانه‌ها در آن زمان، این عملیات برای سفر فضانوردان به ایستگاه مداری نبود و به طرح سرنشین دار ماه مربوط می‌شد.

نخستین مسافران مدار ماه
در ساعت ۲۱:۴۲ روز ۱۴  سپتامبر ۱۹۶۸حامل سرنشین دار ۵۰ متری پروتن کا/دی (Proton-K/D) سکوی شماره ۸۱ پایگاه پرتاب‌های بایکونور (Baikonur) را در حالی ترک کرد که سفینه زوند -۵ (Zond 5) را به سفری جنجال‌برانگیز می‌برد. این سفینه گرچه ظاهراً در چارچوب ناوهای بدون سرنشین بشمار می‌رفت، اما با خود دو لاک‌پشت، چند کرم، مگس، بذر گیاهان، باکتری  و غیره را به فضا می‌برد.

نخستین مسافران مدار ماه

نخستین مسافران مدار ماه
زوند -۵ در ۱۸ سپتامبر خود را به ماه رساند و پس از گردش در مدار آن به‌طرف زمین بازگشت. در ۲۱ سپتامبر در اقیانوس هند فرود آمد و به‌وسیله خدمه کشتی‌های بازیابی بورویچی (Borovichy) و واسیلی گالوین (Vasiliy Golovin) از آب گرفته شد. این ناو بعداً توسط هواپیما از خاک هند به شوروی فرستاده شد.

نخستین مسافران مدار ماه
هدف از این پرتاب گرفتن دو نتیجه بود: آزمایش عملی توانایی سایوز در سفر به مدار ماه و بازگشت سالم به زمین، بررسی اثرات بازگشت یک سفینه در مسیر بالستیک و با فشار زیاد بر دستگاه‌های بدن موجودات زنده.
مطالعه نمونه‌های زنده بعد از بازگشت به زمین نشان داد که همه آن‌ها زنده و حالشان خوب است، فقط لاک‌پشت‌ها حدود ۱۰ درصد از وزن بدن خود را از دست داده بودند؛اما این سفر طولانی، در جنب‌وجوش و فعالیت آن‌ها تأثیری نداشته است. دوربین‌های زوند-۵ توانست عکس‌های باکیفیت بالا از زمین در فاصله ۹۰ هزار کیلومتر را بگیرد.

نخستین مسافران مدار ماه
نکته جالب آن‌که در زمان از آب‌گیری زوند-۵، ناو آمریکایی مک موریس (McMorris ) در آن منطقه در حال گشت‌زنی بود و توانست عکس‌هایی از فرود آمدن در اقیانوس سفینه را بگیرد. این تصاویر باعث نگرانی آمریکایی‌ها شد و این تصور پیش آمد که روس‌ها به‌زودی فضانوردانی را به ماه خواهد فرستاد.

نخستین مسافران مدار ماه

نخستین مسافران مدار ماه
روس‌ها به دلیل شکست در پرتاب حامل ان-۱ هیچ‌گاه نتوانستند فضانوردی را به ماه بفرستند و پرونده این عملیات سرانجام بعد از سفر فضانوردان آمریکایی به ماه به‌کلی بسته شد؛ اما نام زوند-۵ به‌عنوان پیشتاز سفر به مدار ماه و سفینه‌ای که موجودات زنده را در اطراف ماه گردش داد و سالم به زمین برگرداند، در تاریخ به ثبت رسید.






فضانوردی و سرنشین‌دار | تاریخ و فرهنگ فضایی جهان | عکس و فیلم و اینفوگرافیک |

نظر شما
اخبار مرتبط

اطلاع‌رسانی روسکاسموس درباره سفر غیرعادی سایوز

1397/05/22
سازمان فضایی روسیه روسکاسموس (Roscosmos) درباره پرتاب بعدی ناوکیهانی سایوز اطلاعات جدیدی را منتشر کرد که نشان می‌دهد این سفر با مأموریت‌های سال‌های اخیر متفاوت است. در اطلاعیه روسکاسموس...

آخرین پرواز آمریکایی‌ها با سایوز در ۲۰۱۹

1397/06/13
یوری بوریسوف (Yori Borisov) که مسئولیت امور فضایی روسیه را بر عهده دارد، گفت: «آخرین پرواز فضانوردان آمریکایی با فضاپیماهای روسی آوریل سال۲۰۱۹ صورت می‌گیرد و فضانوردان این کشور با فضاپیمای...

پربازدیدکننده ترین خبر

بحران سایوز در روسیه

به دنبال حادثه شکست سایوز ام.اس-۱۰ (Soyuz-ms10) در پرتاب روز ۱۱اکتبر, طی چند روز گذشته گروه بزرگی از جست‌وجوگران توسط روسکاسموس (Roscosmos) اجیر شده‌اند تا منطقه سقوط حامل فضایی را وجب به وجب بگردند و قطعات حامل فضایی سقوط کرده را جمع‌آوری کنند. در پی کار این افراد تقریبا تمامی قطعات حامل فضایی سقوط کرده، پس از بسته‌بندی و کدگذاری به شرکت پروگرس (progress) سازنده حامل فضایی سایوز در شهر سامارا فرستاده شدند تا توسط مهندسان و کارشناسان مورد بررسی قرار بگیرند. گروهی از متخصصان به سرپرستی دیمیتری راگوزین (Dmitry Rogozin)، رئیس سازمان فضایی روسیه، بعد از رسیدن قطعات هم به سامارا رفتند تا در محلی که قطعات مراحل اول و دوم حامل فضایی سایوز به آن تحویل داده شد, ناظر بررسی‌ها بر روی این قطعات باشند. براساس اسناد و مدارک، هزینه‌های پرواز بیش از ۳میلیون روبل (به‌طور دقیق ۳،۱۳۰،۹۷۵روبل ۱۲کپک به اضافه ۴۷۵،۰۱۳روبل به عنوان مالیات بر ارزش افزوده) بوده است! سرنشینان فعلی ایستگاه تنها تا حدود اواخر دسامبر وقت دارند به زمین بازگردند و اگر بررسی‌ها بیشتر طول بکشد برای بازگرداندن آن‌ها باید سفینه سایوز جدیدی -البته بدون سرنشین- به فضا فرستاده شود. از سوی دیگر با توجه به سوراخی که در سفینه سایوز متصل به ایستگاه به‌وجود آمد, کارشناسان روسکاسموس معتقدند باید فضانوردان با راهپیمایی فضایی, بدنه خارجی آن را مورد بررسی قرار دهند و راهپیمایی هم مستلزم حضور دو فضانورد است در حالی که فعلا تنها یک فضانورد روس در ایستگاه فعال است و قرار بود بررسی بدنه خارجی را آوچنین به همراه او انجام دهد که به دلیل سقوط سایوز نتوانست به ایستگاه فضایی بین‌المللی برسد. روسکاسموس تلاش دارد هرچه زودتر از این مخمصه نجات پیدا کند و بتواند با رفع مشکل فنی حامل فضایی بالابرنده, ناو سرنشین‌دار دیگری به ایستگاه فضایی بین‌المللی بفرستد.